İran Hörmüz boğazından seçmə gəmilərin keçidinə icazə verib

İran rəsmilərinin bu həftə açıqladığı məlumata görə davam edən dəniz blokadasına baxmayaraq, bəzi ölkələrə məxsus gəmilərin Hörmüz boğazından keçməsinə icazə verilib. Fevralın sonlarında qarşıdurmaların kəskinləşməsindən bəri bu strateji su yolu əsasən məhdudlaşdırılıb və bu da qlobal enerji daşımalarında pozuntulara səbəb olub.

İranın Hindistandakı səfiri Məhəmməd Fəthəli şənbə günü bildirib ki, Hindistan bayrağı altında üzən gəmilərə bu mühüm dar keçiddən keçid icazəsi verilib. O, icazə alan gəmilərin sayını və ya onların keçidini tənzimləyən şərtləri dəqiqləşdirməyib. Bu açıqlama daha geniş hərəkət məhdudiyyətlərinə baxmayaraq seçilmiş gəmilərin marşrutdan istifadə edə bildiyinə dair ilk ictimai təsdiq kimi qiymətləndirilib.

İranın xarici işlər nazirinin müavini Məcid Təxt-Rəvançi 12 mart tarixində bu seçmə siyasətlə bağlı daha ətraflı məlumat verərək bildirib ki, bəzi ölkələr artıq Tehranla keçid razılaşmaları əldə edib. O, deyib: “Təcavüzdə iştirak edən ölkələr Hörmüz boğazından təhlükəsiz keçidin üstünlüyündən yararlanmamalıdır.” Bu açıqlama İranın keçidə yalnız düşmən olmayan hesab etdiyi ölkələr üçün icazə verdiyini göstərib.

Türkiyə də gəmilər üçün keçid icazəsi alan ölkələr sırasında olub və Türkiyəyə məxsus bir gəmi 25 fevral 2026-ci il tarixində boğazdan keçib. İranın bu qərarı onun boğazdan daha geniş münaqişədə təzyiq vasitəsi kimi istifadə etdiyini əks etdirib. Yeni seçilmiş Ali Rəhbər Ayətullah Müctəba Xamenei blokadanı “düşmənə təzyiq göstərmək vasitəsi” kimi xarakterizə edib.

Hörmüz boğazı qlobal dəniz neft ticarətinin təxminən üçdə birini daşıyır ki, bu da İranın seçmə məhdudiyyətlərini beynəlxalq enerji bazarları üçün əhəmiyyətli edir. Məhdud istisnalar Tehranın öz mövqeyini dəstəkləyən və ya münaqişədə neytrallığını qoruyan ölkələrlə keçid məsələsində danışıqlar apara biləcəyini göstərir.