Vitalik Buterin Tornado Cash proqramçısı Roman Storma açıq dəstək verib

Vitalik Buterin məxfilik mikseri Tornado Cash-in proqramçısı Roman Storm üçün açıq dəstəyini açıqlayıb. Buterin 22 yanvar 2026-cı ildə keçiriləcək hökm oxunuşu ərəfəsində X platformasında paylaşdığı məktubda məxfilik alətlərini “müşahidə və nəzarətə qarşı əsas qoruma mexanizmi” adlandırıb. Onun fikrincə bu cür alətlər rəqəmsallaşmadan əvvəl mövcud olmuş fundamental təhlükəsizlik mexanizmlərini qoruyub və nə radikal, nə də siyasi xarakter daşıyıb.

Məhkəmə işinin materiallarına görə Roman Storm 2025-ci ilin avqustunda dörd həftəlik məhkəmə prosesindən sonra lisenziyasız pul köçürmə xidmətinin təşkili üzrə əlbir olmaqda təqsirli bilinib. Münsiflər heyəti çirkli pulların yuyulması və sanksiyaların pozulması maddələri üzrə razılığa gələ bilməyib. Prokurorluq Tornado Cash vasitəsilə 1 milyard dollardan artıq vəsaitin yuyulduğunu, o cümlədən Şimali Koreya ilə əlaqələndirilən Lazarus Group-un bu alətdən istifadə etdiyini iddia edib. Müdafiə tərəfi isə Tornado Cash-in açıq mənbəli və qeyri-kustodial protokol olduğunu, Stormun istifadəçilərin əməliyyatlarına nəzarət imkanının olmadığını vurğulayıb. Stormu maksimum 5 il həbs cəzası gözləyib və o, hazırda girov qarşılığında azadlıqda qalıb.

Vitalik Buterin məktubunda məxfiliyin cəmiyyətin normal işləməsi üçün vacib olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə informasiya güc deməkdir və bu güc sui-istifadə edildikdə sosial manipulyasiya və açıq təzyiq riski yaranıb. Buterin Tornado Cash-dən şəxsi olaraq proqram təminatı almaq və insan haqları ilə bağlı ianələr etmək üçün istifadə etdiyini qeyd edib. O, izah edib ki, izsiz əməliyyatlar müəyyən hallarda təhlükəsizlik baxımından zəruri olub. Buterin hesab edib ki, açıq mənbəli proqram təminatını yaradan şəxslər üçüncü tərəflərin həmin koddan sui-istifadəsinə görə məsuliyyət daşımamalıdır. O, bu işi maliyyə cinayətlərindən çox, “kodun kriminallaşdırılması” kimi xarakterizə edib.

Kripto icması da Roman Stormun arxasında dayanıb. Onun müdafiə fondu 2025-ci il ərzində 6.39 milyon dollardan artıq vəsait toplayıb. Vitalik Buterin 2024-cü ildə 50 ETH, yəni təxminən 170,000 dollar ianə edib. Ethereum Foundation isə ilkin 500,000 dollar və uyğunlaşdırma mexanizmi ilə birlikdə 1.25 milyon dollardan çox maliyyə dəstəyi göstərib. Bundan əlavə, Solana Policy Institute 500,000 dollar, blokçeyn tədqiqatçısı Federico Carrone isə daha 500,000 dollar ianə edib.

ABŞ-da siyasi və hüquqi mühitdə də dəyişikliklər müşahidə olunub. Donald Trampdan sonrakı dövrdə 2025-ci ilin martında OFAC Tornado Cash-i sanksiya siyahısından çıxarıb. ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin rəsmisi isə bəyan edib ki, müəyyən qanunlar çərçivəsində desentralizasiya olunmuş proqram təminatının yaradılmasına görə cinayət işi açılmayacaq. Bu fonunda Roman Storm işi kripto sektorunda məxfilik və proqramçı məsuliyyəti ilə bağlı daha geniş müzakirələrin mərkəzinə çevrilib.