Amazon-da müstəqil romanların xeyli hissəsini Sİ yazıb

ABŞ-da aparılan yeni araşdırma Amazon-da müstəqil nəşr olunan romanların əhəmiyyətli hissəsinin böyük ölçüdə süni intellekt tərəfindən hazırlandığını üzə çıxarıb. Stony Brook Universitetinin kompüter elmləri üzrə alimləri tərəfindən 2023-cü ilin yanvarından 2026-cı ilin martına qədər aparılan araşdırmada 14,419 müstəqil roman təhlil edilib. Məlum olub ki, bu əsərlərin 2,168-də məzmunun yarıdan çoxu Sİ tərəfindən yaradılıb. Təxminən 970 roman isə 90%-dən çox Sİ istehsalı mətn əsasında tərtib olunub.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, ən azı 25% Sİ tərəfindən yaradılmış məzmun ehtiva edən romanlar son üç ildə on milyonlarla dollar satış gəliri gətirib. Təxminən 60,000 kitab üzrə əlavə təhlil göstərib ki, 2025-ci ildə nəşr olunan əsərlərin təxminən 53%-də Sİ tərəfindən yaradılmış mətn olub. Bu göstərici 2023-cü ildəki 23%-lə müqayisədə nəzərəçarpan artımdır. Sİ məzmunundan istifadənin qeyri-bədii kateqoriyalarda daha geniş yayıldığı müəyyən edilib. Yeni Sİ dəstəkli kitablar üzrə orta istifadəçi reytinqlərində isə azalma müşahidə olunub.

Müəlliflər Sİ-nin onların görünürlüğünə təsiri ilə bağlı narahatlıqlarını ifadə ediblər. Tarixi sevgi romanları yazıçısı Jess Michaels bildirib ki, Sİ tərəfindən yaradılan kitabların sürətli axını real müəlliflərin oxuculara çatmasını çətinləşdirir. Amazon Sİ tərəfindən hazırlanmış kitabların satışını qadağan etmir. Lakin platforma üzərindən nəşr edən müəlliflərdən istehsal prosesində Sİ-dən istifadə olunub-olunmadığını açıqlamağı tələb edir. Bununla belə, bu məlumatın oxucularla paylaşılması məcburi deyil. Platforma müəlliflərin həftədə maksimum 10 kitab yükləməsinə icazə verir və qaydaları pozan əsərlərin silinməsinə səbəb olan məzmun tələblərini tətbiq edir. Amazon vurğulayır ki, Sİ müəllifliyi özlüyündə kitabın qadağan edilməsi üçün əsas sayılmır.

Sİ tərəfindən yaradılan ədəbiyyatın artması OpenAI, Anthropic, Google, xAI və Meta kimi iri texnologiya şirkətlərini hədəf alan müəllif hüquqları iddialarını da gündəmə gətirir. İddiaçılar bildirirlər ki, müəllif hüquqları ilə qorunan materiallar əsasında öyrədilmiş Sİ modelləri Sİ istehsalı kitabların çoxalmasına səbəb olur. Onların fikrincə, bu, bazar rəqabətinə mənfi təsir göstərir. Sənaye nümayəndələri xəbərdarlıq edirlər ki, Sİ məzmununun artan mövcudluğu müstəqil müəlliflərin oxucu diqqəti qazanmaq imkanlarını daha da azalda bilər.