İran-Oman danışıqları Brent neftini $79.12-yə endirib

İran və Oman arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı danışıqlarda irəliləyiş qlobal neft bazarlarında risk mükafatını azaldıb. ABŞ və İran arasında yekun razılaşma gözləntiləri, həmçinin ABŞ ehtiyatlarının artması həftənin sonunda Brent markalı xam neftin qiymətlərinin enməsinə səbəb olub.

Cümə axşamı qlobal neft bazarları İran və Oman arasında müsbət diplomatik xəbərlər fonunda enişlə başlayıb. Hörmüz boğazının kommersiya gəmiçiliyinə yenidən açılması istiqamətində addımlar bazar narahatlıqlarını azaldıb. Bununla belə, Yaxın Şərqdəki gərginlik və ABŞ ehtiyatlarının artması qiymət dinamikasına təsir göstərməkdə davam edir. Brent markalı xam neft fyuçersləri 0.42% azalaraq bareli $79.12 olub, West Texas Intermediate (WTI) isə 0.56% enərək bareli $74.80 səviyyəsinə düşüb.

İqtisadçılar bildiriblər ki, müsbət xəbər axını bazarda nəzərəçarpan satış təzyiqi yaradıb. Qiymətlər ABŞ və İranın 17 iyun tarixində imzaladığı müvəqqəti razılaşmadan sonra müşahidə edilən səviyyələrə qayıdıb. İnvestorlar tərəflərin yekun razılaşmaya nail olub-olmayacağını diqqətlə izləyirlər.

Diplomatik mənbələr Hörmüz boğazı üzrə coğrafi koordinatlar barədə razılaşmanı təsdiqləyiblər. Məqsəd üçüncü tərəfin müdaxiləsi olmadığı halda birgə idarəetmənin təmin edilməsidir. Məlumata görə, Omanın vasitəçilik təklifi Fars körfəzinə daxil olan gəmilərin yoxlanmasına nəzarəti İrana verir. Bu, böhran başlayandan bəri mühüm güzəşt kimi qiymətləndirilir. ABŞ bu mexanizmi hələ rəsmi şəkildə təsdiqləməyib. Prezident Donald Trump razılaşmanın yaxın olduğunu bildirsə də, ABŞ rəsmiləri İranın bu kritik su yoluna nəzarət qazanmasına ehtiyatla yanaşırlar.

Diplomatik irəliləyişə baxmayaraq, regionda hərbi risklər qalır. Tehran xəbərdarlıq edib ki, ABŞ hücumu baş verərsə, Vaşinqtonun müttəfiqləri üçün xərci artırmaq məqsədilə Körfəz ölkələrində əsas enerji obyektlərini hədəfə alacaq. Analitiklər vurğulayırlar ki, qlobal enerji axınlarının dayanıqlı normallaşması ABŞ-İran danışıqlarının uğurundan asılıdır. Onların fikrincə, sabit təchizatı təmin etmək üçün danışıqlarda konkret irəliləyiş göstərilməlidir.

Eyni zamanda, hərbi gərginlik risk olaraq qalır. Körfəz ölkələrindən iyul ayının xam neft və kondensat ixracı hələ də müharibədən əvvəlki səviyyələrdən 40% aşağı olub. Yəməndə İranın dəstəklədiyi Husi silahlı qruplaşması Səudiyyə Ərəbistanına məxsus neft tankerlərinə raket hücumları həyata keçirib. Bu, regionda təhlükəsizlik narahatlıqlarını gündəmdə saxlayır. Səudiyyə Ərəbistanı hakimiyyəti bu iddiaları təsdiqləməyib. Qırmızı dənizdə təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqlar regional nikbinliyi məhdudlaşdırmaqda davam edir.

Təklif tərəfində isə ABŞ Enerji İnformasiya Administrasiyasının məlumatları ölkədaxili xam neft ehtiyatlarında həftəlik artım olduğunu göstərib. Buna neft emalı zavodlarının fəaliyyətində cüzi azalma və idxalın artması səbəb olub. Ehtiyatların artması qlobal təchizatla bağlı narahatlıqları qismən yumşaldıb və qiymətlərdə son eniş trendini dəstəkləyib.

Ümumilikdə, neft qiymətlərinin istiqaməti əsasən ABŞ və İranın Hörmüz boğazı və daha geniş danışıqlar prosesi ilə bağlı yaxın vaxtlarda verəcəyi rəsmi açıqlamalardan asılı olacaq.