Dünya üzrə işçilərin 40 faizi bahalıq səbəbilə ikinci işdə çalışır

Araşdırmalar yaşayış bahalılığı və alıcılıq qabiliyyətinin azalmasının əlavə işin məqsədini dəyişdiyini göstərir. Əvvəllər əlavə iş adətən yığım etmək, səyahət və ya investisiya kimi əlavə xərcləri maliyyələşdirmək üçün seçilirdi. İndi isə bir çox insan ikinci işi gündəlik ehtiyacları qarşılamaq və maliyyə təhlükəsizliyini artırmaq üçün zərurətə çevirir.

Randstad Workmonitor 2026 araşdırmasına görə, 35 ölkədə 27 mindən çox işçinin 40 faizi yaşayış xərclərinin artması səbəbilə ikinci işdə çalışır. Bundan başqa, üçdə birindən çoxu iş saatlarını artırmağı planlaşdırır. Bu vəziyyət bir neçə gəlir mənbəyinə sahib olmağı əmək bazarının kənarında qalan təcrübə olmaqdan çıxarıb. Artıq bu, iqtisadi təzyiqlərə qarşı ev təsərrüfatlarının strategiyasının bir hissəsinə çevrilib.

Qeyd olunur ki, tək bir maaş artıq bir çox insan üçün kifayət etmir. Yüksək qiymətlər, məhdud yığımlar və dəyişkən əmək bazarı tək gəlir mənbəyindən asılılığın risklərini artırır. COVID-19-dan sonra qlobal iqtisadiyyatda inflyasiyanın zəifləməsinə baxmayaraq, Hörmüz boğazındakı gərginlik və İran müharibəsinin təsiri ilə neft qiymətlərinin yüksəlməsi qiymət təzyiqlərini yenidən artırıb. Bu vəziyyət enerji, təchizat zənciri, nəqliyyat və sığorta xərclərində artımlara səbəb olub.

İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının (OECD) məlumatlarına görə, 2026-cı ilin əvvəlində real əməkhaqları bir çox üzv iqtisadiyyatda artıb, lakin artım tempi yavaşlayıb. Əməkhaqları enerji qiymətlərindəki artımdan əvvəl belə bəzi OECD ölkələrində 2021 səviyyələrinin altında idi. Bu isə bəzi ev təsərrüfatlarının yüksək maaşlara baxmayaraq, alıcılıq qabiliyyətini tam bərpa edə bilmədiyi anlamına gəlir.

ABŞ-də maliyyə təzyiqləri nəzərəçarpacaq dərəcədə artarkən, 2026-cı ilin aprelində aparılan araşdırmada amerikalıların yarısının ötən illə müqayisədə daha çox maliyyə stresi yaşadığı məlum olub. Respondentlərin 56 faizi isə ərzaq, nəqliyyat və kommunal xidmət xərclərinin artması səbəbilə gündəlik həyatlarının daha da çətinləşdiyini bildirib. İştirakçıların 40 faizi gündəlik xərcləri qarşılamaq üçün yığımlarından istifadə etməyə, 30 faizi isə əlavə gəlir əldə etmək məqsədilə ikinci işə və ya yan fəaliyyətlərə yönəlməyə başlayıb.

Transamerica Institute araşdırması işçilərin 26 faizinin son illərdə inflyasiyanın yaratdığı maliyyə təzyiqləri səbəbilə əlavə işdə çalışdığını ortaya qoyub. İşçilərin 20 faizi isə birdən çox işəgötürənə bağlı olaraq çalışır. Bundan başqa, işçilərin 43 faizi xərclərini qarşılamaqda çətinlik çəkdiyini bildirib. İşəgötürənlərin 86 faizi isə yaşayış xərclərinin artmasının işçiləri maliyyə təzyiqi altında qoyduğunu qəbul edib.

Bu proseslər ev büdcəsində digər seçimlərin tükəndiyi və ya təsirinin azaldığı bir dövrdə ikinci gəlir əldə etməyin artıq seçim deyil, zərurətə çevrildiyini göstərir.