Hörmüzdə tanker xəbərdarlığı bölgədə yeni qorxuları artırıb

İranın birgə hərbi komandanlığı Hörmüz boğazından keçən bütün neft tankerlərinə xəbərdarlıq edib. Tankerlərə yalnız təsdiqlənmiş marşrutlardan istifadə etmək, əks halda “sərt cavab”la üzləşmək barədə xəbərdarlıq edilib. Bəyanatda vurğulanıb ki, müəyyən edilmiş yollardan hər hansı yayınma və ya İranın boğazdakı naviqasiya protokollarına əməl edilməməsi dərhal hərbi addımlara səbəb olacaq. Bu isə həmin gəmiləri təhlükə altına qoya bilər.

Xəbərdarlıqda ABŞ qırıcılarının boğaz üzərində davam edən mövcudluğu da tənqid olunub. Bu fəaliyyət regional sabitliyi təhdid edən təhlükəsizliksizlik mənbəyi kimi xarakterizə edilib. Tehran bildirib ki, ABŞ-ın təhlükəsizlik məsələlərinə müdaxilə etmək və ya orada naviqasiyanı pozmaq cəhdi İranın milli suverenliyinin pozulması sayılacaq. Belə addımlara sürətli və qəti cavab veriləcəyi vurğulanıb.

Bu açıqlama ABŞ və İran rəsmiləri arasında Qətərdə keçirilmiş son diplomatik görüşlərdən sonra verilib. Görüşlər İranla bağlı münaqişəyə son qoymaq səylərinin davam etdiyi bir vaxtda baş tutub. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı daha əvvəl boğazdan ticarətin sərbəst axınını təmin etmək üçün regional əməkdaşlığı önə çəkib. Bu mesajın İranın həyəcan səviyyəsinin yüksəlməsinə təsir etdiyi görünür.

Qlobal enerji təchizatı üçün həyati əhəmiyyət daşıyan Hörmüz boğazı aylardır gərginliyin əsas mərkəzlərindən biri olaraq qalır. Müvəqqəti razılaşmaya əsasən, İran və ABŞ gəmilərin 60 gün ərzində bu dəhlizdən rüsumsuz keçməsinə icazə verib. Lakin İran gələcəkdə gəmi marşrutlarına nəzarət etməkdə və keçid haqqı almaqda israrlıdır. ABŞ və bir sıra Körfəz ərəb dövlətləri isə bu mövqeyə qarşı çıxır. Oman yaxınlığında alternativ gəmiçilik marşrutları yaratmaq üçün son cəhdlər gərginliyi daha da artırıb, Yaxın Şərqin müxtəlif bölgələrində hücumlar barədə məlumat verilib.

İran həmçinin münaqişənin ilk mərhələlərində, fevralda öldürülmüş mərhum Ali rəhbər Ayətullah Əli Xameneinin dəfn mərasiminə hazırlaşır. Bu isə regionda narahatlıq atmosferini daha da gücləndirir.