Gümüş 55 dolları aşaraq yeni rekorda yüksəldi
Gümüş 55 dolları aşaraq yeni rekorda yüksəldi
Dünya bazarlarında gümüşün qiyməti həftənin son ticarət sessiyasında sürətlə bahalaşaraq yenidən tarixi maksimuma çatıb. Spot gümüş gün ərzində 2,5–4%-ə qədər yüksələrək 54,7–55,5 dollar intervalında ticarət olunub və oktyabr ayında London bazarında yaranan qısa sıxışma fonunda qeydə alınmış əvvəlki rekordu geridə qoyub. Bu artım 2025-ci ilin ən güclü əmtəə rallilərindən birini bir qədər də dərinləşdirir və gümüşü il ərzində ən yaxşı performans nümayiş etdirən qiymətli metal kimi ön plana çıxarır.
Oktyabrda qiymətlər nominal olaraq 1980 və 2011-ci illərin zirvələrini aşmışdı. O vaxt bahalaşmaya əsasən London bazarında təklifin kəskin azalması və qısa mövqelərin sıxışdırılması səbəb olmuşdu. Hazırkı yüksəliş isə daha çox makroiqtisadi gözləntilər, illərlə davam edən struktur deficit və sənaye tələbatının artması ilə əlaqələndirilir.
Fyuçers bazarında da oxşar dinamika müşahidə edilib. Aktiv ay üzrə kontraktlar yeni zirvələrə qalxıb, yüksək volatillik fonunda treyderlərin mövqelərini yenidən formalaşdırması tələbi artırıb.
Fed-in mümkün faiz endirimi qiymətli metallar üçün güclü katalizatora çevrilib
Gümüş rallysinin əsas səbəblərindən biri bazarlarda ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin artıq dekabrda faizləri azaldacağına dair gözləntilərin getdikcə güclənməsidir. İnflyasiyanın zəifləməsi və iqtisadi aktivliyin yavaşıması fonunda investorlar 2026-cı ildə də əlavə yumşalma mərhələlərinin mümkün olduğunu qiymətləndirirlər.
Real gəlirlərin geriləməsi ənənəvi olaraq qızıl və gümüş kimi gəlir gətirməyən aktivlərə tələbi artırır. Gümüş isə qızıldan fərqli olaraq həm sənaye, həm də investisiya metali kimi daha yüksək volatilliyi ilə diqqət çəkir və buna görə faiz qərarlarına daha həssas reaksiya verir.
Qızılın özü də 4 000 dolları aşaraq yeni tarixi həddə yüksəlib, lakin faiz azalması fonunda gümüş faiz dərəcələrinə həssaslığı səbəbilə daha sürətli templə bahalaşır.
Gümüş bazarında fundamental vəziyyət də bahalaşmanı gücləndirən əsas amillərdəndir. Son hesabatlara görə, qlobal gümüş bazarı ardıcıl beşinci ildir struktur deficitlə üz-üzədir. 2025-ci ilin yekunlarına əsasən dünya üzrə gümüşə tələb 1,1–1,2 milyard uns səviyyəsində proqnozlaşdırılır. Mədən hasilatı isə 800 milyon unsdan bir qədər yuxarı olaraq sabit qalır və nəticədə bazarda əhəmiyyətli təklif boşluğu yaranır.
Tələbatın bir hissəsi zərgərlik və fiziki investisiya seqmentində bahalaşma səbəbilə müəyyən qədər zəifləsə də, Meksika və Peruda mədənlərin hasilat gücünün aşağı düşməsi, eləcə də istehsal paylarının azalması bazarın tez balanslaşmasına imkan vermir.
Sənaye tələbatı — günəş panelləri, elektromobillər və elektronika bazarı gümüşün yükünü artırır
Gümüşün “ikiqat” təbiəti — yəni həm sənaye, həm də investisiya aləti olması — hazırkı rallinin ən mühüm dayaqlarından biridir. Xüsusilə günəş panellərində gümüş istehlakı hər il artmaqda davam edir və artıq qlobal tələbatın əhəmiyyətli bir hissəsini təşkil edir. Bir çox texnoloji proseslərdə gümüşün tam alternativi olmadığı üçün qiymət artımı tələbata ciddi təsir etmir.
Elektrikli nəqliyyat vasitələri, enerji keçidi layihələri, 5G infrastrukturunun genişlənməsi və yüksək keçiricilik tələb edən mikrokomponentlərin istehsalı gümüşün sənaye istifadəsini rekord səviyyədə saxlayır. Avtomobil və elektronika istehsalçıları uzunmüddətli alqı-satqı müqavilələri ilə bazardakı fiziki gümüşü bağladığı üçün spot bazarda likvidlik daha da azalır.
Dünyanın əsas fiziki gümüş mərkəzlərində ehtiyatlar kritik həddə yaxınlaşır. Oktyabrda London bazarında yaşanan kəskin çatışmazlıqdan sonra bir qədər əlavə tədarük daxil olsa da, aylıq borclanma dərəcələri hələ də qeyri-adi yüksək səviyyədə qalır və bu, fiziki metalın əlçatanlığının aşağı olduğunu təsdiqləyir.
Şanxay Fyuçers Birjasında ehtiyatlar son on ilin minimumuna enib. Şanxay Qızıl Birjasında ticarət dövriyyəsinin zəifləməsi isə bazarda təklifin dar olduğunu göstərən əlavə siqnallardan biridir. Nyu-York Comex anbarlarında da əhəmiyyətli həcmdə çıxışlar qeydə alınıb.
Bütün bu faktorlar əvvəlki illərdə yığılan ehtiyatların artıq bazardan çəkildiyini və struktur defisitin dərinləşdiyini göstərir.
2025-ci ildə gümüşə bağlı ETF-lər yenidən güclü kapital cəlb etməyə başlayıb. İlkin məlumatlara görə, ilk yarımildə bu fondlara yönələn vəsait hətta bəzi illərin tam göstəricilərini üstələyib. Bu dinamika investorların gümüşü yalnız qısamüddətli sıçrayış deyil, strateji portfel aktivinə çevirdiyini göstərir.
Fyuçers və opsion bazarında açıq mövqelərin sayı artıb, marja tələblərinin sərtləşdirilməsi isə qısa mövqelərə əlavə təzyiq yaradır.
2025-ci ilin ən yaxşı aktivlərindən biri
Gümüşün bu il göstərdiyi performans bir çox aktivləri geridə qoyub. Qiymət 2024-cü ilin sonundakı 28–32 dollar səviyyəsindən 55 dollara qədər yüksələrək 70–90% aralığında artım nümayiş etdirib. Bu isə həm aparıcı fond indeksləri, həm qızıl, həm də bir çox xammal aktivləri ilə müqayisədə daha yüksək nəticədir.
Analitiklər qeyd edirlər ki, hələ də gümüşün real (inflyasiyaya düzəliş edilmiş) tarixi zirvələri indiki nominal qiymətlərdən əhəmiyyətli dərəcədə yuxarıdır. Bu amil bazarda yüksəlişin hələ davam edə biləcəyini düşünən mütəxəssislərin arqumentlərini gücləndirir.
Gümüşün yüksək volatilliyi bu il daha qabarıq hiss olunur. Gündəlik 3–5% diapazonunda dəyişikliklər artıq adi hal alıb. Texniki göstəricilər bahalaşmanın hələ də güclü olduğunu təsdiqləsə də, bazar artıq “alınmış” zona yaxınlaşır.
Analitiklər bildirirlər ki, 60 dollar psixoloji səviyyəsi növbəti hədəf kimi baxılır, lakin qiymətlər 48–52 dollar aralığındakı keçmiş müqavimət zonasına geri dönərək dəstəyi test edə bilər.
Fed-in tonunda baş verə biləcək hər hansı “şahinləşmə” və ya təklif tərəfdə gözlənilməz rahatlama qiymətlərdə kəskin korreksiya yarada bilər.
Proqnozlar: “ağ metal” üçün növbəti mərhələ nə ola bilər?
Mütəxəssislər yaxın aylar üçün üç əsas faktoru həlledici hesab edirlər:
- Fed-in faiz siyasəti – endirimlər davam edərsə, gümüşün dəstəyi güclü qalacaq.
- Təklif çatışmazlığının davam etməsi – mədən hasilatındakı struktur zəiflik bahalaşmanın əsas dayağıdır.
- Sənaye tələbatının artım tempi – enerji keçidi və texnoloji sektor tələbi yüksək saxlayır.
Bir çox analitik gümüşün orta perspektivdə 60 dolları test edə biləcəyini düşünür. Lakin tələb zəifləsə, ETF-lərdən vəsait çıxışı başlasa və ya hasilat sürətlənsə, qiymətlər daha aşağı dəstək zonalarına qayıda bilər.
Hazırkı şəraitdə gümüşün rekord səviyyələri bazarda güclü trendlərin mövcud olduğunu təsdiqləyir və “ağ metal” həm sənaye, həm də makro risklərə qarşı hedc aləti kimi investorların diqqət mərkəzində qalır.