İnvestisiya, Forex və İqtisadiyyat Terminləri

İnvestisiya Lüğəti (100 Termin)

Aktiv – Asset: Maliyyə və ya fiziki resurslar, sahibinə gəlir gətirə bilən hər hansı bir əşya və ya hüquqdur.

Aksiya – Share/Stock: Bir şirkətin kapitalında sahiblik payını göstərən maliyyə alətidir.

Obligasiya – Bond: Müəyyən müddətə borc verildiyini və faiz ödənişi tələb edən maliyyə alətidir.

Forex – Forex: Fərqli valyutaların alınıb-satıldığı beynəlxalq bazardır.

Valyuta – Currency: Ölkənin rəsmi pul vahididir və beynəlxalq ticarətdə istifadə olunur.

Portfel – Portfolio: Investorun sahib olduğu maliyyə aktivlərinin toplusudur.

Dividend – Dividend: Şirkət mənfəətindən səhmdarlara ödənilən gəlirdir.

Likvidlik – Liquidity: Aktivin sürətlə nağd pula çevrilmə qabiliyyətidir.

Risk – Risk: Gözlənilən gəlirin dəyişkənliyi və ya itki ehtimalıdır.

Diversifikasiya – Diversification: Riskləri azaltmaq üçün sərmayənin müxtəlif aktivlərə bölünməsidir.

İnvestisiya – Investment: Gələcəkdə gəlir əldə etmək məqsədilə kapital qoyuluşudur.

Spekülasiya – Speculation: Qısa müddətli qiymət dəyişikliklərindən gəlir əldə etmək üçün edilən əməliyyatdır.

Valyuta cütü – Currency Pair: Forex bazarında bir valyutanın digər valyuta ilə qarşılıqlı ticarətini göstərir.

Marja – Margin: Ticarət üçün brokerə yatırılan ilkin depozit məbləğidir.

Leverage – Leverage: Az kapital ilə daha böyük əməliyyat aparmaq imkanıdır.

Stop-loss – Stop-loss: Zərərləri məhdudlaşdırmaq üçün müəyyən qiymət səviyyəsində əməliyyatın bağlanmasıdır.

Take-profit – Take-profit: Qazancı təmin etmək üçün əməliyyatın avtomatik bağlanması səviyyəsidir.

Bazar kapitalizasiyası – Market Capitalization: Bir şirkətin bütün səhmlərinin ümumi bazar dəyəridir.

Faiz dərəcəsi – Interest Rate: Borc verilən kapital üçün ödənilən faiz nisbətidir.

Inflyasiya – Inflation: Mal və xidmətlərin qiymətinin ümumi artım sürətidir.

Deflyasiya – Deflation: Ümumi qiymətlərin uzun müddət azalmasıdır.

Maliyyə bazarı – Financial Market: Kapitalın alınıb-satıldığı bazarlardır.

Səhmdar – Shareholder: Şirkətin səhminə sahib olan şəxsdır.

Korporativ səhmdar – Corporate Shareholder: Şirkətin səhmlərini malik olan hüquqi şəxsdir.

ETF – Exchange-Traded Fund: Bazar indeksini izləyən və birjada ticarət olunan fonddur.

Hedge fondu – Hedge Fund: Yüksək riskli strategiyalarla gəlir əldə etməyə çalışan sərmayə fondu.

Qiymətli kağız – Security: Pul dəyəri daşıyan maliyyə alətidir, məsələn aksiya və obligasiya.

Likvid aktiv – Liquid Asset: Asanlıqla nağd pula çevrilə bilən aktivdir.

Qeyri-likvid aktiv – Illiquid Asset: Tez nağd pula çevrilməsi çətin olan aktivdir.

Gəlir – Income/Return: İnvestisiyadan əldə edilən pul və ya mənfəətdir.

Mənfəət – Profit: Gəlirlər və xərclər arasındakı fərqdir.

Zərər – Loss: Xərclərin gəlirləri üstələdiyi vəziyyətdir.

Volatillik – Volatility: Qiymətlərin dəyişmə sürət və dərəcəsidir.

Bazar trendi – Market Trend: Bazarın uzun müddətli yüksəliş və ya eniş istiqamətidir.

Ayı bazarı – Bear Market: Qiymətlərin davamlı aşağı düşdüyü bazardır.

Boğa bazarı – Bull Market: Qiymətlərin davamlı artdığı bazardır.

Fiziki aktiv – Physical Asset: Əmlak, qızıl, daşınmaz əmlak kimi maddi aktivlərdir.

Rəqəmsal aktiv – Digital Asset: Kriptovalyuta və tokenlər kimi virtual aktivlərdir.

Kriptovalyuta – Cryptocurrency: Şifrləmə ilə qorunan və mərkəzsiz idarə olunan rəqəmsal valyutadır.

Bitcoin – Bitcoin: Dünyada ilk yaradılmış və ən məşhur kriptovalyutadır.

Ethereum – Ethereum: Smart kontraktlar və DApp-lər üçün istifadə olunan kriptovalyutadır.

Ripple – Ripple: Banklararası ödənişlərin sürətləndirilməsi üçün istifadə olunan rəqəmsal valyutadır.

Litecoin – Litecoin: Bitcoin-ə alternativ olaraq yaradılan sürətli kriptovalyutadır.

Token – Token: Blockchain üzərində yaradılan rəqəmsal aktiv və ya hüquq vahididir.

ICO – Initial Coin Offering: Yeni kriptovalyutaların bazara təqdim olunması vəsaiti toplamaq üçün metodudur.

NFT – Non-Fungible Token: Unikal rəqəmsal sənəd və ya əşyanın blockchain üzərində sertifikatıdır.

Maliyyə göstəricisi – Financial Indicator: Şirkət və ya bazar performansını ölçən statistik məlumatdır.

Borclanma – Borrowing: Kapital əldə etmək üçün maliyyə təşkilatlarından borc alınmasıdır.

Amortizasiya – Depreciation: Aktivin zamanla dəyərinin azalmasını göstərir.

Gəlirlilik – Profitability: İnvestisiyanın və ya şirkətin qazanc əldə etmə qabiliyyətidir.

Ticarət həcmi – Trading Volume: Müəyyən müddətdə bazarda alınıb-satılan aktivlərin miqdarıdır.

Spot bazar – Spot Market: Aktivlərin dərhal alınıb-satıldığı bazardır.

Fyuçers – Futures: Müəyyən tarixdə əvvəlcədən razılaşdırılmış qiymətlə aktivin alınması və ya satılması müqaviləsidir.

Opsion – Option: Aktivin müəyyən qiymətə gələcəkdə alınması və ya satılması hüququdur.

Call opsion – Call Option: Aktivin gələcəkdə müəyyən qiymətə alınma hüququdur.

Put opsion – Put Option: Aktivin gələcəkdə müəyyən qiymətə satma hüququdur.

Hedge – Hedge: Riskləri minimuma endirmək üçün edilən maliyyə strategiyasıdır.

Spekulyativ fond – Speculative Fund: Yüksək risk və yüksək gəlir hədəfi ilə idarə olunan sərmayə fondudur.

Təhlükəsizlik yastığı – Safety Cushion: İqtisadi və maliyyə itkilərinə qarşı qoruyucu tədbirdir.

Mərkəzi bank – Central Bank: Ölkənin pul siyasətini tənzimləyən və valyutanın sabitliyini qoruyan qurumdur.

Rezerv – Reserve: Bankların ehtiyat olaraq saxladığı pul və ya aktivlərdir.

Kredit – Credit/Loan: Müəyyən müddətə qaytarmaq şərti ilə verilən pul və ya resursdur.

Debet – Debit: Bank hesabından çıxan ödəniş və ya borc əməliyyatıdır.

Portfel meneceri – Portfolio Manager: İnvestisiya portfellərini idarə edən peşəkar şəxsdir.

Maliyyə məsləhətçisi – Financial Advisor: Müştərilərə investisiya və maliyyə qərarlarında məsləhət verən mütəxəssisdir.

Likvid fond – Money Market Fund: Likvid və aşağı riskli aktivlərə sərmayə yatıran fonddur.

Maliyyə planlaşdırması – Financial Planning: Gələcək maliyyə hədəflərinə çatmaq üçün strategiyanın hazırlanmasıdır.

İqtisadi artım – Economic Growth: Ölkənin istehsal və xidmətlərinin ümumi artımıdır.

ÜDM – GDP (Gross Domestic Product): Ölkədə müəyyən dövrdə istehsal olunan bütün mal və xidmətlərin dəyəridir.

İstehsalçı qiymət indeksi – PPI (Producer Price Index): İstehsalçıların mallarını satarkən qarşılaşdıqları qiymət dəyişmələridir.

İstehlakçı qiymət indeksi – CPI (Consumer Price Index): İstehlak mallarının qiymətindəki orta dəyişiklikləri ölçür.

İşsizlik nisbəti – Unemployment Rate: İş axtaran, lakin iş tapa bilməyən şəxslərin nisbətidir.

Borc/kapital nisbəti – Debt-to-Equity Ratio: Şirkətin borclarının kapitala olan nisbətidir.

Gəlir/bazar dəyəri nisbəti – Price-to-Earnings (P/E) Ratio: Səhmlərin qiymətinin qazanc ilə müqayisə nisbətidir.

Faiz ödənişi – Interest Payment: Borc üzrə müəyyən edilmiş faiz məbləğinin ödənməsidir.

Hərrac – Auction: Aktivlərin alıcılar arasında ən yüksək qiymət təklif edənə satılması üsuludur.

Likvidlik krizi – Liquidity Crisis: Bank və ya bazarın kifayət qədər nağd pul tapa bilmədiyi vəziyyətdir.

Kredit reytinqi – Credit Rating: Borc verənin ödəmə qabiliyyətini qiymətləndirən göstəricidir.

Təhvil – Settlement: Maliyyə əməliyyatının tam icrası və ödənişin həyata keçirilməsidir.

Maliyyə sxemi – Financial Instrument: Pul vəsaitlərinin idarəsi üçün istifadə olunan alətlərdir.

Valyuta rezervləri – Foreign Exchange Reserves: Ölkənin digər valyutalardakı ehtiyatlarıdır.

Gəlir vergisi – Income Tax: Şəxslərin və ya şirkətlərin gəlirindən tutulan vergi növüdür.

Əmlak vergisi – Property Tax: Mülkiyyət sahiblərindən alınan vergi növüdür.

Kapital qazancı – Capital Gain: Aktivin satış qiymətinin alış qiymətindən çox olması ilə əldə edilən qazancdır.

Kapital itkisi – Capital Loss: Aktivin satış qiymətinin alış qiymətindən aşağı olması ilə yaranan zərərdir.

Likvid aktivlər bazarı – Liquid Market: Aktivlərin asanlıqla alınıb-satıldığı bazardır.

Müqavilə qiyməti – Contract Price: Əvvəlcədən razılaşdırılmış satış və ya alış qiymətidir.

Risk kapitalı – Venture Capital: Yüksək riskli, lakin potensial yüksək gəlirli layihələrə sərmayə yatırımıdır.

Yatırım fondları – Mutual Funds: Bir çox investorun vəsaitini toplayıb müxtəlif aktivlərə yatıran fondlardır.

İnvestisiya bankı – Investment Bank: Şirkətlər üçün maliyyə xidmətləri və səhmlərin yerləşdirilməsi ilə məşğul olan bankdır.

Təhlükəsizlik – Security: Maliyyə və ya hüquqi riskdən qorunma vasitəsidir.

Əlavə kapital – Additional Capital: Şirkətin yeni səhmlər və ya borc vasitəsilə əldə etdiyi əlavə vəsaitdir.

Sərmayə qoyuluşu – Capital Investment: Maliyyə resurslarının gəlir gətirəcək layihələrə yatırılmasıdır.

Ticarət strategiyası – Trading Strategy: Bazarda əməliyyat aparmaq üçün plan və metodologiyadır.

Qiymət hərəkəti – Price Movement: Aktivin bazarda qiymətinin zamanla dəyişməsidir.

Bazar likvidliyi – Market Liquidity: Aktivlərin bazarda tez və az itki ilə satıla bilmə qabiliyyətidir.

Korporativ borc – Corporate Debt: Şirkətin aldığı borcların ümumi məbləğidir.

Makroiqtisadiyyat – Macroeconomics: Ölkə iqtisadiyyatının ümumi göstəricilərini öyrənən sahədir.

Mikroiqtisadiyyat – Microeconomics: Fərdi istehsalçı və istehlakçıların qərarlarını öyrənən iqtisadiyyat sahəsidir.

İnflyasiya hədəfi – Inflation Target: Mərkəzi bankın müəyyən etdiyi qiymət artımı nisbətidir.