Qlobal mis bazarında çatışmazlıq riski qiymətləri rekord həddə çatdırır

2026-cı ildə qlobal bazarda mis təchizatının ciddi şəkildə daralacağı gözlənilir. Analitiklər bu vəziyyəti əsasən ABŞ-da tariflər səbəbindən metalın ehtiyat kimi yığılması və böyük mədənlərdə yaranan problemlərlə əlaqələndirirlər.

ABŞ-da mümkün tariflərdən əvvəl ehtiyatların artırılması nəticəsində təxminən 730-830 min ton mis bazardan faktiki olaraq çıxarılıb və bu metal “iqtisadi baxımdan kilidlənmiş” vəziyyətdə qalır.

Eyni zamanda bir sıra böyük mədənlərdə problemlər yaranıb. Grasberg mine (İndoneziya) ərazisində torpaq sürüşməsi səbəbindən hasilatın 2026-cı ildə 35% azalacağı gözlənilir. Kamoa-Kakula mine (Konqo Demokratik Respublikası) və El Teniente mine (Çili) kimi böyük layihələrdə də texniki və infrastruktur problemləri istehsala təsir göstərir. El Teniente mədənində tunelin çökməsi səbəbindən bəzi layihələrin 5 il gecikəcəyi bildirilir.

Ekspertlərin hesablamalarına görə bu problemlər nəticəsində 2026-cı ildə təxminən 600 min ton rafinə edilmiş mis çatışmazlığı yarana bilər.

Digər tərəfdən misə olan qlobal tələbat sürətlə artır. Elektrik nəqliyyat vasitələri sənayesi, süni intellekt infrastrukturu və enerji keçidi layihələri səbəbindən mis istehlakının 2045-ci ilə qədər üç dəfə artaraq 42 milyon tona çatacağı proqnozlaşdırılır.

Qiymətlər də artıq yüksəlməyə başlayıb. 2025-ci ildə misin qiyməti 40% artaraq 11 800 dollar/ton səviyyəsinə çatıb və 2026-cı ilin əvvəlindən etibarən artım 41%-ə yaxın olub.

Analitiklər hesab edirlər ki, yeni mədənlərin istismara verilməsi uzun illər tələb edir. Bir mədən layihəsinin tam fəaliyyətə başlaması orta hesabla 17 il çəkir. Bu səbəbdən qlobal bazarda struktur çatışmazlığının yaranacağı ehtimalı artır.

Proqnozlara görə qiymətlər 2026-cı ilin ikinci rübündə 12 500 dollar/ton səviyyəsinə qədər yüksələ bilər. Bəzi araşdırmalar isə 2050-ci ilə qədər yeni layihələr və təkrar emal genişləndirilməzsə, qlobal bazarda 19 milyon tonluq mis çatışmazlığı yarana biləcəyini göstərir.

Meta Description: Tariflər, mədən problemləri və artan EV/AI tələbatı səbəbindən 2026-cı ildə qlobal mis bazarında ciddi çatışmazlıq gözlənilir. Qiymətlərin 12 500 dollar/tona çatacağı proqnozlaşdırılır.