Aİ artan xərclərə baxmayaraq Rusiyadan enerji idxalını rəsmi şəkildə mərhələli dayandırır

Avropa İttifaqı Rusiyadan qaz və neft idxalını aradan qaldırmaq üçün genişmiqyaslı qanunvericiliyi rəsmi şəkildə qəbul etməklə enerji müstəqilliyinə doğru qəti addım atıb. 26 yanvar 2026-cı ildə Aİ ölkələri 3 fevralda qüvvəyə minmiş REPowerEU Qaydalarını rəsmi olaraq qəbul edib və bununla blokun Rusiya enerjisindən asılılığını qırmaq üçün hüquqi baxımdan məcburi çərçivə yaradılıb.

Qaydalar həm boru kəməri ilə nəql olunan qazı, həm də mayeləşdirilmiş təbii qazı (LNG) əhatə edən Rusiya təbii qazı idxalına mərhələli, lakin daimi qadağa tətbiq edir. Mərhələli dayandırma təqvimi müqavilə növünə görə dəyişir. 17 iyun 2025-ci ildən əvvəl bağlanmış qısamüddətli müqavilələr daha sərt son müddətlərlə üzləşir və Rusiyadan LNG idxalı 25 aprel 2026-cı ildən qadağan edilir. Uzunmüddətli boru kəməri qazı idxalı üçün daha uzun müddətlər müəyyən edilib və tam uyğunluq 30 sentyabr 2027-ci ilədək tələb olunur.

Bu mühüm siyasət Avropanın Rusiya gəlirlərini azaltmaq və Moskvanın Ukraynadakı müharibəsini maliyyələşdirmək imkanlarını zəiflətmək əzmini əks etdirir. Aİ üzv dövlətləri 1 mart 2026-cı ilədək Rusiya tədarükünü əvəzləmək strategiyalarını əks etdirən milli şaxələndirmə planlarını təqdim etməlidir.

Komissiya 2026-cı ilin əvvəlində Rusiyadan neft idxalını mümkün qədər tez, lakin 2027-dən gec olmayaraq qadağan edən ayrıca qanunvericilik təklif etməyi planlaşdırır. Enerji qiymətləri ilə bağlı narahatlıqlar davam etsə də, Aİ rəsmiləri enerji axınlarında düzəlişlərin böyük hissəsinin artıq baş verdiyini və bunun bazarda əlavə pozuntuları məhdudlaşdırdığını bildirir.

Bu qaydalar könüllü enerji şaxələndirilməsindən hüquqi baxımdan məcburi öhdəliklərə əsaslı keçidi göstərir və Avropanın Rusiya tədarükündən asılı olmayan uzunmüddətli enerji təhlükəsizliyinə nail olmaq istiqamətində ən əhatəli səylərini ifadə edir.