Neft qiymətlərinin $100-dən yuxarı qalxması bazarlarda panikanı artırıb

ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (FES) bu axşam keçiriləcək iclası öncəsi bazarlarda sabitlik gözlənilsə də, vəziyyət yenidən gərginləşib. Qlobal bazarlar yenidən panika rejiminə keçib. Brent markalı neftin qiyməti daha 5 faiz artaraq yüksəlişini davam etdirib, qızılın qiyməti isə 2.8 faiz azalaraq bir unsiya üçün $5,000 səviyyəsindən aşağı düşüb. Eyni zamanda istiqrazlar kütləvi şəkildə satılıb, gəlirlilik göstəriciləri artıb və ABŞ dolları möhkəmlənib.

Bu dəyişkən fon FES iclası üçün əlavə çətinlik yaradır. Üstəlik, ötən ay üzrə istehsalçı qiymətləri indeksinin (PPI) güclü göstəriciləri də nəzərə alınmalıdır.

Fevral ayında istehsalçı qiymətləri gözlənilmədən kəskin artım nümayiş etdirib. Son tələb üzrə PPI illik ifadədə 3.4 faiz təşkil edib ki, bu da yanvardakı 2.9 faiz göstəricisindən yüksəkdir. Nəqliyyat istisna olmaqla davamlı mallar üzrə göstərici də yanvar ayında 0.4 faiz artıb. Bu məlumatlar FES-in bu il faiz endirimi ehtimalını sual altına alıb. Hazırda bazarlarda il ərzində bir dəfədən az faiz endirimi qiymətlərə daxil edilib və ABŞ-da faiz dərəcələrinin ilin sonunda 3.43 faiz səviyyəsində olacağı gözlənilir.

Bazar iştirakçıları hesab edir ki, ABŞ iqtisadiyyatı dünyanın ən böyük enerji istehsalçısı olduğu üçün enerji qiymətlərindəki artımdan nisbətən daha az təsirlənir və bu səbəbdən FES inflyasiya risklərinə daha çox üstünlük verəcək.

Neft bazarında gərginlik dərinləşir

Neft qiymətləri münaqişənin genişlənməsi fonunda yenidən yüksələrək bir barel üçün $108 səviyyəsindən yuxarı qalxıb. İran İsrail qüvvələrinin South Pars qaz yatağına hücumundan sonra Fars körfəzi ölkələrini xəbərdar edib ki, onların enerji obyektləri və infrastrukturu artıq legitim hədəflər hesab olunur.

Mövcud vəziyyətdə əsas risk neft daşınması böhranının tədricən neft təchizatı böhranına çevrilməsidir. Halbuki bazarda əvvəllər Hörmüz boğazından tanker daşımalarının tədricən bərpa olunduğuna və Səudiyyə Ərəbistanı ilə İraq kimi ölkələrin alternativ marşrutlarla bazara neft çıxara biləcəyinə dair ümidlər yaranmışdı.

Qlobal fond bazarları təzyiq altında

Qlobal səhm bazarlarında genişmiqyaslı eniş müşahidə olunur. Xüsusilə istehlak sektoru və faiz dərəcələrinə həssas şirkətlər ciddi təzyiq altındadır.

Avropada FTSE 100 indeksi 1 faizdən çox geriləyərək bazarlardakı enişə liderlik edir. British American Tobacco və Unilever kimi iri şirkətlərin səhmlərində kəskin azalma qeydə alınıb. Unilever-in səhmləri şirkətin qida biznesini ayrıca quruma ayırmağı nəzərdən keçirdiyini açıqlamasından sonra 3 faizdən çox ucuzlaşıb.

Neft qiymətləri ümumi risk əhvalını müəyyən edən əsas faktor olaraq qalır. Bununla yanaşı, fərdi şirkətlərə xas amillər də bazarlara əlavə təzyiq göstərir və bu iki faktorun birləşməsi FTSE 100 indeksinin Avropadakı digər bazarlardan daha zəif performans göstərməsinə səbəb olub.

Yüksək neft qiymətləri risk aktivlərinə təsir edir

Ümumilikdə, neftin qiyməti hər dəfə $100/barel səviyyəsini keçdikdə riskli aktivlərdə dalğalanma güclənir. Bu tendensiya münaqişənin başlanğıcından bəri davam edir və ciddi deeskalasiya baş verməyənə qədər bu vəziyyətin dəyişməsi gözlənilmir.

Hazırda diqqət mərkəzində FES olsa da, qurumun bu geosiyasi münaqişəyə birbaşa təsir imkanı yoxdur. FES yalnız mövcud iqtisadi şəraitə uyğun qərarlar qəbul edə bilər və bugünkü bazar reaksiyası göstərir ki, münaqişə hələ başa çatmayıb.