2026-cı ilin ən güclü 10 valyutası: Macarıstan forinti ABŞ dollarını niyə üstələyir?

2026-cı ilin əvvəlində valyuta bazarları ABŞ iqtisadiyyatının tədricən yavaşlaması, Federal Ehtiyat Sisteminin (Fed) iki dəfə faiz endirimi edəcəyi gözləntiləri və Avropa Mərkəzi Bankının ehtiyatlı siyasəti ilə kifayət qədər “standart” bir mənzərə formalaşdırmışdı.

Lakin İranda baş verən münaqişə bu ssenarini tamamilə dəyişdi. Enerji qiymətlərinin kəskin artması inflyasiya gözləntilərini yüksəltdi və mərkəzi bankların siyasətini yenidən sərtləşdirməsinə səbəb oldu. Fed isə enerji mənşəli inflyasiya və iqtisadi qeyri-müəyyənlik səbəbindən faiz dəyişikliklərindən çəkinib.

Bu vəziyyət ABŞ dollarına qarşı bir çox valyutanın güclənməsi üçün şərait yaradıb. Lakin hər valyutanın yüksəlişinin öz xüsusi səbəbi var.

2026-cı ildə ABŞ dollarına qarşı ən yaxşı performans göstərən 10 valyuta

Braziliya realı: +10.57%
Avstraliya dolları: +7.02%
Nigeriya nairası: +6.95%
Norveç kronu: +6.93%
Qazaxıstan tengesi: +6.70%
Macarıstan forinti: +6.32%
Argentina pesosu: +6.25%
İsrail şekeli: +5.73%
Kolumbiya pesosu: +4.89%
Meksika pesosu: +4.45%

Braziliya realı: yüksək gəlirli “carry trade” lideri

Braziliya realı 2026-cı ildə dollar qarşısında ən güclü valyutalardan biridir. Bunun əsas səbəbi ölkədə faiz dərəcələrinin ABŞ-dan xeyli yüksək olmasıdır (təxminən 11 faiz fərq).

Bu “carry trade” strategiyası investorlar üçün yüksək gəlir yaradır: dollarla borclanıb Braziliya aktivlərinə investisiya edənlər faiz fərqindən qazanc əldə edir. Üstəlik, ölkənin güclü ixrac sektoru (soya, dəmir filizi, neft və s.) realı daha da dəstəkləyir.

Avstraliya və Norveç: enerji və faiz effekti

Avstraliya Mərkəzi Bankı faiz artımlarına gedərək AUD-ni 2017-dən bəri ilk dəfə ABŞ dolları qarşısında üstün vəziyyətə gətirib.

Norveç kronu isə neft qiymətlərinin yüksəlməsi və mərkəzi bankın sərt pul siyasəti nəticəsində güclənib. Kolumbiya pesosu da oxşar şəkildə neft ixracı sayəsində dəstək alır.

Macarıstan forinti: ən sürətli dönüş

Macarıstan forinti 2026-cı ildə ən sürətli dəyişən valyutalardan biridir. Siyasi dəyişikliklər nəticəsində ölkədə Avropa İttifaqı ilə münasibətlərin normallaşacağı gözləntiləri artıb.

Bu dəyişikliklər əvvəlcə risk premiumunu azaldıb və investorların Macarıstan aktivlərinə marağını artırıb. Nəticədə forint son həftələrdə ciddi güclənmə nümayiş etdirib.

Ümumi faktor: ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin məhdud siyasəti

Bütün bu valyutaların yüksəlişində əsas ortaq faktor Fed-in məhdud hərəkət imkanlarıdır. İranda münaqişə enerji qiymətlərini artırsa da, ABŞ Mərkəzi Bankı inflyasiya və böyümə balansına görə aqressiv siyasətə gedə bilmir.

Bunun əksinə olaraq bir çox ölkələr ya faiz artırır, ya da sərt monetar siyasət tətbiq edir. Bu da dolların qlobal üstünlüyünü zəiflədir.

Risklər və gələcək perspektiv

Analitiklər xəbərdarlıq edirlər ki, enerji bazarında vəziyyət sabitləşərsə və neft qiymətləri düşərsə, bu valyutaların qazancı geri çevrilə bilər. Eyni zamanda, geosiyasi gərginliklərin yenidən artması dolların yenidən güclənməsinə səbəb ola bilər.