ABŞ-da istehlak xərcləri yüksək gəlirli ailələrə yönəlir, K-şəkilli iqtisadi bərpa narahatlıqlar yaradır

ABŞ-da istehlak xərcləri getdikcə yüksək gəlirli ailələr arasında cəmləşir ki, bu da maliyyə sabitliyi və geniş iqtisadi perspektivlər barədə narahatlıqları artırır. Son məlumatlara görə, ən yüksək 10% gəlir sahibləri indi bütün istehlak xərclərinin təxminən yarısını təşkil edir ki, bu, 1989-cu ildən bəri ən yüksək səviyyədir. Orta və aşağı gəlir qrupları isə inflyasiya, faizlərin yüksəlməsi və maaşların sabit qalması səbəbindən xərcləri azaltmaq məcburiyyətində qalır.

K-şəkilli bərpa

K-şəkilli iqtisadiyyat iqtisadi tənəzzüldən sonra ölkədə müxtəlif sektorların və ya qrupların bərpa sürətinin kəskin fərqləndiyi vəziyyəti ifadə edir. “K” hərfinin iki qolu ilə təsvir edilir: bir qol inkişaf edənləri (adətən yüksək gəlirli ailələri, müəyyən sənaye sahələrini və ya aktiv sahiblərini) göstərir, digər qol isə hələ də çətinlik çəkənləri (aşağı gəlirli qrupları, kiçik biznesləri və ya resessiyadan ən çox təsirlənmiş sektorları) simvolizə edir. Bu vəziyyət qeyri-bərabərliyin artmasına və iki qolu fərqli bərpa göstərən iqtisadiyyatın yaranmasına səbəb olur; bəzi seqmentlər güclü artım yaşayarkən digərləri durğunluq və ya geriləmə ilə üzləşir. Bu, V- və ya U-şəkilli bərpa nümunələrindən fərqli olaraq, bütün iqtisadiyyatın eyni sürətlə bərpa olunmaması ilə xarakterizə olunur.

K-şəkilli bərpa

ABŞ iqtisadiyyatında açıq bir bölünmə müşahidə olunur: yüksək gəlirli istehlakçılar sərvət artımı, güclü səhm bazarları və yüksək etimad hesabına aktiv xərcləmə aparır, aşağı və orta gəlirli ailələr isə büdcələrini sıxır, bir çoxu aylıq gəlirləri ilə həyatda qalmaq üçün mübarizə aparır. Bu fərqlilik iqtisadi bərpanı “K-şəkilli” adlandırmağa səbəb olub: “K”-nin yuxarı hissəsi sərvətli amerikalıların güclü bərpasını, aşağı hissəsi isə digərlərinin iqtisadi durğunluğunu göstərir.

Maliyyə sabitliyi üçün risklər

İstehlak xərclərinin bir azlıq ailələrdə cəmləşməsi maliyyə sabitliyi üçün potensial risk hesab olunur. Əgər yüksək gəlirli qrupun xərcləri bazar düzəlişləri və ya etimad itkisi səbəbindən azalarsa, iqtisadiyyatın geniş hissəsi kəskin tənəzzül riski ilə üzləşə bilər, çünki aşağı və orta gəlirli istehlakçılar bu boşluğu doldura bilmir. Xərclərin bu qədər qeyri-bərabər paylanması sərvət bərabərsizliyini artırır və uzunmüddətli iqtisadi inkişafı zəiflədə bilər.

Siyasət və bazar nəticələri

Siyasətçilər və analitiklər xəbərdarlıq edir ki, inflyasiya və faizlər yüksək qaldıqca istehlakçıların xərclərinin bu meyli iqtisadi artımda “ciddi çatlar” yarada bilər. Federal Rezerv və digər qurumlar bu tendensiyaları yaxından izləyir, çünki ABŞ iqtisadiyyatının sağlamlığı əsasən ən sərvətli vətəndaşların xərcləmə vərdişlərinə bağlıdır və bu, pərakəndə satışdan ÜDM artımına qədər geniş təsir göstərir.