ABŞ-ın Venesuela neftini idarəetməsi Kanada nefti üçün risk yarada bilər
portfel.az xəbər verir ki, ABŞ-ın Venesueladan çıxarılan ağır xam nefti Amerika neftayırma zavodlarına yönəltməkdə uğur qazanması Kanada neft istehsalçıları üçün təzyiq yarada bilər. Səbəb ondan ibarətdir ki, hər iki ölkə ABŞ zavodlarının emal üçün uyğunlaşdırıldığı eyni tip sıx və ağır xam neft tədarük edir.
Məlumata görə, ABŞ-ın Körfəz Sahili üzrə neftayırma güclərinin təxminən 70%-i ilkin olaraq Venesuela ağır nefti üçün inşa edilib. Sanksiyalardan sonra bu zavodlar Kanadadan idxala keçib. Venesuela neftinin ABŞ bazarına yenidən daxil olması Kanadanın mövcud payını sıxışdıra bilər. Donald Tramp ABŞ limanlarına ilkin mərhələdə 30–50 milyon barel Venesuela neftinin göndəriləcəyini açıqlayıb. Bu həcmlərin artması Kanadanın ABŞ-a gündəlik 4 milyon barel həcmində ixracı ilə birbaşa rəqabət yarada bilər. Bu göstərici ABŞ-ın ümumi neft idxalının təxminən 60%-ni təşkil edir.
Kanada tərəfi isə öz mövqeyini qorumağa çalışır. Baş nazir Mark Carney Kanadanın üstünlüklərini stabil təchizat, aşağı risk, nisbətən aşağı maya dəyəri və ABŞ-ın Orta Qərb bölgəsində yerləşən zavodlara coğrafi yaxınlıq kimi təqdim edir. Analitiklər qeyd edir ki, Venesuela neftinin boru kəməri məhdudiyyətləri səbəbilə bu regionlara çatdırılması daha çətindir. Kanadanın neft ixracının 90%-dən çoxu ABŞ bazarına yönəlir və bu, 2025-ci ildə təxminən 150 milyard dollar gəlir deməkdir.
Qısa müddətdə ciddi təsir gözlənilmir. Capital Economics bildirir ki, Kanada neft qumlarının “sonunun çatması” ilə bağlı fikirlər xeyli şişirdilir. Analitiklərin qənaətinə görə, Venesuelada hasilatın bərpası və genişlənməsi illər tələb edə bilər. Bu ssenaridə Körfəz Sahili üzrə zavodlar Venesuela neftinə yönələ bilər, Orta Qərb isə əsasən Kanada neftindən asılı qalır.
Bununla yanaşı, risklər tam aradan qalxmır. ABŞ-da alternativ tədarük imkanlarının artması neftayırma şirkətlərinə danışıqlarda daha güclü mövqe verə bilər. Bu isə Kanada ağır nefti üzrə endirimlərin genişlənməsi ilə nəticələnə bilər. Analitiklər qeyd edir ki, Donald Tramp Kanada neftini 35% tariflərdən azad edib və hazırda rüsumlar 10% səviyyəsində saxlanılır. Bu fakt ABŞ-ın hələ də Kanada neftinə ciddi ehtiyac duyduğunu göstərir.
Uzunmüddətli baxışda Kanadanın riskləri azaltmaq üçün ixrac marşrutlarını şaxələndirməsi daha da aktuallaşır. Asiya bazarlarına çıxış Trans Mountain boru kəməri vasitəsilə mümkün hesab edilir. Ekspertlər vurğulayır ki, Venesuela neft sektorunun tam bərpası üçün milyardlarla dollar sərmayə tələb olunur və bu prosesin sürətli baş verməsi real görünmür. Bu şəraitdə Kanada üçün ABŞ-dan kənar, xüsusilə Sakit okean istiqamətli ixrac infrastrukturuna yatırımların əhəmiyyəti artır.