ABŞ–Avropa ticarət gərginliyi turizm səhmləri üçün risk yaradır
Portfel.az xarici mənbələrə istinadən xəbər verir ki, ABŞ-ın Avropa ölkələrinə qarşı yeni tariflər tətbiq edə biləcəyi ehtimalı ilə bağlı yaranan geosiyasi qeyri-müəyyənlik turizm sektorunda fəaliyyət göstərən şirkətlərin səhmlərinə təzyiq göstərib. Bernstein analitiklərinin qiymətləndirməsinə görə, birbaşa təsir hələlik məhdud qalsa da, ikinci dərəcəli risklər sektor üçün əhəmiyyətli ola bilər.
Bernstein-in son hesabatında bildirilib ki, ABŞ Prezidenti Donald Trampın Qrenlandiyanın əldə olunmasına qarşı çıxdıqları üçün səkkiz Avropa ölkəsinə 10% həcmində tarif tətbiq etməyi planlaşdırdığına dair xəbərlər artıq bazarlara təsir edib. Bu kontekstdə Böyük Britaniyada listinqdə olan InterContinental Hotels Group şirkətinin səhmləri təxminən 2% ucuzlaşıb. Maraqlıdır ki, həmin gün ABŞ bazarlarında tətil olub və avia biletlər və ya hotellərə dair konkret tarif qərarları elan edilməyib.
Analitiklər vurğulayıb ki, təklif olunan tədbirlər əsasən malları hədəfləyib, xidmət sektoruna birbaşa təsir göstərməyib. Bu səbəbdən turizm sahəsində birinci dərəcəli təsirlər müşahidə olunmayıb. Bernstein-in əhatə etdiyi şirkətlərin səhmləri də 2025-ci ilin aprelində elan edilmiş geniş tarif dalğasından sonra yaranan zəiflikdən xeyli dərəcədə bərpa olunub.
Bununla belə, hesabatda əsas risklərin ikinci mərhələdə ortaya çıxa biləcəyi qeyd olunub. İqtisadi təzyiqlər, siyasi eskalasiya və səyahət davranışlarında mümkün dəyişikliklər turizm sektoruna mənfi təsir göstərə bilər. İlkin hesablamalara görə, tariflərin təsirinə məruz qalan Avropa ölkələrində ÜDM azalması 0%–0,2% diapazonunda qiymətləndirilib. ABŞ-a mal ixracının daha yüksək payına görə Almaniya üçün risklərin nisbətən böyük olduğu bildirilib. İnflyasiya təsiri isə hələ də qeyri-müəyyən olaraq qalır, lakin əlavə inflyasiya təzyiqinin yarana biləcəyi istisna edilməyib.
Bernstein bu vəziyyəti həm Avropa, həm də ABŞ tələbi üçün kiçik, lakin nəzərəçarpan maneə kimi dəyərləndirib. Çünki səyahət tələbi birbaşa iqtisadi aktivliklə əlaqəlidir və inflyasiyanın artması istehlakçıların ixtiyari xərclərini məhdudlaşdıra bilər. Bundan əlavə, tariflərin ABŞ-da tikinti xərclərini artıracağı təqdirdə, otel sektorunda yeni layihələrin daha da azalacağı qeyd olunub. Bu isə mövcud otellər üçün otaq başına gəlirin artmasına müsbət təsir göstərsə də, aktivsiz model üzrə işləyən otel operatorları üçün şəbəkənin genişlənməsini zəiflədə bilər.
Geosiyasi aspektdə isə analitiklər siyasi gərginliyin səyahət axınlarına təsir göstərə biləcəyini vurğulayıb. Qeyd edilib ki, 2025-ci ilin aprelindən bəri ABŞ-a daxil olan səyahət axını ümumilikdə təxminən 6% azalaraq, Kanadadan gələn turistlərdə bu göstərici 30%-ə qədər enib. Gərginliyin artacağı halda Avropadan ABŞ-a səfərlərin də azalacağı ehtimal olunur, halbuki amerikalıların xaricə səyahətləri hələlik ciddi dəyişiklik göstərməyib.
Hesabatda daha ekstremal ssenarilər də diqqətə çatdırılıb. Bunlara səyahət qadağaları və ya iri idman tədbirlərinin boykot edilməsi çağırışları daxildir. ABŞ-ın 2026-cı il futbol üzrə dünya çempionatına ev sahibliyi edəcəyi və bu tədbirin turizm tələbinə əhəmiyyətli müsbət təsir göstərəcəyi bildirilib. Bernstein-in hesablamalarına görə, bu turnir Marriott üçün RevPAR artımına təxminən 30 baza bəndi, Airbnb üçün isə gecələmə artımına 50 baza bəndi töhfə verə bilər. Lakin Almaniya siyasətçilərinin gərginlik dərinləşərsə, ABŞ-da keçiriləcək oyunların boykotunu istisna etmədikləri də qeyd olunub.
Sonda analitiklər əlavə edib ki, siyasi eskalasiya Avropada ABŞ texnologiya şirkətlərinə nəzarəti gücləndirə bilər. Bu isə regionda davam edən tənzimləyici araşdırmalar fonunda Airbnb və Booking Holdings kimi şirkətlərin fəaliyyətinə əlavə təzyiq yarada bilər.