Avropada pensiyalar yaşayış xərclərini qarşılayırmı?

Avropada dövlət pensiyalarının yaşayış xərclərini qarşılayıb-qarşılamaması ölkələr arasında ciddi fərqlənir. Şimali və Qərbi Avropada pensiyalar çox vaxt əsas xərcləri qarşılayır və hətta üstələyir, Şərqi Avropa və Balkanlarda isə çox vaxt bu xərcləri ödəmək üçün kifayət etmir.

Bəs Avropada dövlət pensiyaları yaşayış xərclərini qarşılayırmı?

Əmək haqqı və HR şirkəti Moorepay tərəfindən aparılan araşdırmaya görə 39 Avropa ölkəsindən 20-də bu mümkün deyil. Qeyd olunur ki, hesablamalara kirayə xərcləri daxil edilməyib. Əgər kirayə də əlavə edilsəydi, bu göstərici daha da yüksək olardı.

Avropa İttifaqı üzvləri, namizəd ölkələr, EFTA ölkələri və Böyük Britaniya daxil olmaqla 39 ölkə üzrə bu göstərici Gürcüstanda 22%-dən Lüksemburqda 225%-ə qədər dəyişir.*

Məsələn, Lüksemburqda orta dövlət pensiyası 28 790 avro, yaşayış xərcləri isə 12 791 avrodur. Bu isə 15 989 avro artıq qalması deməkdir. Yəni pensiya yaşayış xərclərindən iki dəfədən çoxdur.

Pensiyalar İtaliyada (210%) və Finlandiyada (208%) da yaşayış xərclərini iki dəfədən çox qarşılayır. İspaniya (199%) və Danimarka (189%) da bu səviyyəyə yaxındır.

Bir sıra digər ölkələrdə isə pensiyalar yaşayış xərclərinin 150–180%-ni qarşılayır. Bunlara İslandiya (179%), Norveç (178%), Almaniya (176%), Belçika (170%), Avstriya (165%), Fransa (160%), Niderland (159%) və İsveç (158%) daxildir.

Altı ölkədə göstərici 100% ilə 150% arasındadır. Bu ölkələrdə pensiyalar kirayə xərcləri nəzərə alınmadan yaşayış xərclərini qarşılayır, lakin artıq vəsait çox deyil. Bu ölkələr İsveçrə (131%), İrlandiya (126%), Böyük Britaniya (120%), Polşa (112%), Çexiya (108%) və Yunanıstandır (103%).

20 ölkədə isə pensiyalar kifayət etmir.

Bəzi hallarda pensiyalar yaşayış xərclərinin 80%-dən çoxunu qarşılayır. Bunlara Sloveniya (95%), Slovakiya (94%), Estoniya (91%), Portuqaliya (90%), Monteneqro (89%), Litva (85%), Xorvatiya (82%) və Macarıstan (81%) daxildir.

Lakin bir çox ölkədə vəziyyət daha zəifdir və göstərici 65%-dən aşağı düşür.

Albaniya (29%), Ukrayna (29%) və Moldova (42%) Gürcüstandan (22%) sonra ən aşağı göstəricilərə malikdir. Bu ölkələrdə pensiyalar yaşayış xərclərinin yarısını belə qarşılamır.

Pensiyaların yaşayış xərclərinə nisbəti Bosniya və Herseqovinada 53%, Kiprdə 58%, Şimali Makedoniyada 61%, Türkiyədə 64% və Latviyada 65% təşkil edir.

Şimali və Qərbi Avropada, o cümlədən Skandinaviya ölkələrində pensiyalar çox vaxt əsas yaşayış xərclərini qarşılayır və ya onları üstələyir. Mərkəzi Avropada pensiyalar xərcləri orta səviyyədə qarşılayır. Şərqi Avropa və Balkanlarda isə pensiyalar adətən bu xərclərin yalnız bir hissəsini ödəyir.

*Bu hesablamalar 2025-ci ilin oktyabr ayının sonuna olan orta göstəricilər əsasında aparılıb və tək bir nəfərin yaşayış xərclərini əhatə edir.