Çin Yaponiya-ABŞ ticarət əlaqələrini sınağa çəkir

Si Cinpin rəhbərliyində olan Çin Yaponiya ilə ABŞ prezidenti Donald Tramp arasındakı münasibətləri sınağa çəkir. Pekin ikili təyinatlı məhsullara ixrac nəzarəti tətbiq edib və nadir torpaq elementlərinə əlavə məhdudiyyətlər ehtimalını gündəmə gətirib. Gərginlik Tokionun Tayvanla bağlı açıqlamalarından sonra ticarət münaqişəsinə çevrilib.

Çin Yaponiyaya hərbi məqsədli istifadə oluna bilən ikili təyinatlı məhsulların ixracını qadağan edib. Bu addım bəzi məhsul qruplarında tədarükün təxminən 40 faizinə təsir göstərə bilər. Paralel olaraq Pekin çip istehsalında istifadə olunan materiallarla bağlı anti-dempinq araşdırmasına başlayıb. Hədəf avtomobil və yarımkeçirici sektorlarıdır. Bu addımlar Yaponiyanın baş naziri Sanae Takaichinin Tayvana mümkün hərbi dəstək barədə açıqlamasından sonra gəlib.

Bu gedişlər Trampın Si Cinpinlə görüşdən sonra nadir torpaq təchizatı məsələsini “həll etdik” bəyanatını sual altına alır. Yaponiya Trampın aprel ayında Pekinə planlaşdırılan səfəri öncəsi Vaşinqtonun dəstəyini axtarır. Tokio rəsmi etiraz bildirsə də, Çindən asılı olan elektrik avtomobili təchizat zənciri səbəbilə birbaşa cavab addımlarından qaçır. Ekspertlər Yaponiyanın bu mərhələdə səbirli davranacağını və ABŞ-la koordinasiyanı üstün tutacağını deyir.

Yaponiyanın əlində güclü rıçaq var. Qlobal miqyasda qabaqcıl fotoresist materiallarının təxminən 90 faizi Yaponiyanın nəzarətindədir. Bu, çip istehsalı üçün kritik əhəmiyyət daşıyır. Amma bu rıçaqdan istifadə gərginliyin daha da artmasına səbəb ola bilər. Si Cinpinlə Sanae Takaichi arasında birbaşa görüşün noyabrda keçiriləcək APEC sammitinə qədər baş tutması gözlənilmir.

Analitiklər bu prosesə Pekinin Tokionu sıxışdırmaq cəhdi kimi baxır. Məqsəd ABŞ-Çin arasında genişmiqyaslı razılaşmanı pozmadan Yaponiya üzərində siyasi və iqtisadi təzyiqi artırmaqdır.