Dünya iqtisadiyyatı 2025‑də

2025‑ci ildə qlobal iqtisadi şərait bir çox mərkəzi bankın pul siyasətini yumşaltmasına səbəb olub və bu, dünya bazarlarında yeni dinamikanın formalaşmasına gətirib çıxarıb. Qlobal səviyyədə aparıcı dövlətlər inflyasiyanı nəzarət altında saxlamaq üçün bir müddət faiz dərəcələrini aşağı salıblar ki, bu da kredit xərclərini azaltmaqla iqtisadi artım üçün şərait yaradır. Bu yaxınlarda açıqlanan hesabatlara görə, bu il dünya üzrə mərkəzi banklar pul siyasətində ən geniş miqyaslı yumşaltmanı həyata keçiriblər. Son on ildə görünməmiş şəkildə faiz dərəcələri yüzlərlə dəfə azaldılıb.

Avropa Mərkəzi Bankı da bu tendensiyanı davam etdirir və son iclaslarında əsas faiz dərəcəsini sabit saxlayıb. Bank rəhbərliyi bildirib ki, inflyasiya yaxın aylarda təxminən 2% səviyyəsində qalmaqla, maliyyə sabitliyi və iqtisadi artımı dəstəkləmək şərtiylə bu qərar məntiqlidir. Bu isə avrozonada istehlakçı qiymətlərinin stabil qalmasına kömək edir.

Digər tərəfdən, Böyük Britaniyada Bank of England əsas faiz dərəcəsini 4%‑dən 3.75%‑ə endirib. Bu, ilin son həftələrində həyata keçirilən siyasət addımlarından biridir. Britaniya mərkəzi bankı bu qərarı ölkədə inflyasiyanın yavaşlaması və işsizlik göstəricilərindəki artım riskini nəzərə alaraq verib.

Bu yumşalma siyasəti qlobal iqtisadi fəaliyyətə də təsir göstərir. Dünya iqtisadiyyatında bir sıra sahələr (o cümlədən sənaye və istehsal) faizlərin azaldılması ilə kredit xərclərinin aşağı düşməsi nəticəsində stimul qazana bilər, bu da yeni investisiyaların formalaşmasına imkan verə bilər. Lakin analitiklər bildirirlər ki, bəzi ölkələrdə istehsal sektoru hələ də problemlərlə üzləşir və bu, qlobal artım heterogenliyinin davam etdiyini göstərir.

Eyni zamanda, qlobal iqtisadi artımla bağlı perspektivlər yavaş‑yavaş yaxşılaşma nişanələri göstərir. Bəzi beynəlxalq təşkilatlar dünya ÜDM‑nin 2025 və 2026 illərində orta səviyyədə sabit artım göstərəcəyini proqnozlaşdırırlar ki, bu da ticarət, işçi bazarı və istehlakçı davranışlarının dəstəyi ilə bağlıdır.

Bu makroiqtisadi meyllər biznes mühitində və investor davranışlarında da öz əksini tapır. Eyni zamanda bazarlarda faiz dərəcələrinin azaldılması təhlükəsiz aktivlərə (məsələn, istiqrazlara) olan tələbi dəyişdirməklə yanaşı, riskli aktivlərə olan marağı da stimullaşdırır.