Dünya üzrə əsas risk 2026-cı ildə geoiqtisadi qarşıdurma olacaq

14 yanvar 2026-cı ildə açıqlanan World Economic Forum-un Global Risks Report 2026 hesabatına görə, geoiqtisadi qarşıdurma 2026-cı il üçün dünya üzrə ən böyük risk kimi müəyyən edilib. Hesabat Davos İllik Toplantısı (19–23 yanvar) ərəfəsində dərc olunub. Bu risk ötən illə müqayisədə səkkiz pillə irəliləyib və respondentlərin 18%-i tərəfindən birbaşa böhran yarada biləcək əsas təhlükə kimi qiymətləndirilib.

portfel.az maliyyə və investisiya portalının yaydığı məlumata görə, geoiqtisadi qarşıdurma anlayışı tarif müharibələrini, investisiya məhdudiyyətlərini və strateji resurslara nəzarəti əhatə edir. İki illik perspektiv üzrə bu risk siyahının ilk pilləsinə yüksəlib və dövlətlərarası silahlı münaqişəni geridə qoyub. Silahlı münaqişə 2026-cı il üçün ikinci yerdə qərarlaşıb, iki illik baxışda isə beşinci sırada göstərilib. İqtisadi risklərin əksəriyyəti də siyahıda kəskin yüksəliş nümayiş etdirib. İqtisadi tənəzzül 11-ci yerə, inflyasiya 21-ci yerə, aktiv köpüyü isə 18-ci yerə qalxıb.

Hesabatda 2026-cı il üçün qısamüddətli ilk 10 risk belə sıralanıb: geoiqtisadi qarşıdurma, dövlətlərarası silahlı münaqişə, dezinformasiya və yanlış məlumatlar, cəmiyyət daxilində qütbləşmə, ekstremal hava hadisələri, kiber təhlükəsizlik problemləri, iqtisadi tənəzzül, kritik infrastrukturun sıradan çıxması, çirklənmə və biomüxtəlifliyin azalması.

Araşdırma çərçivəsində 1,300-dən çox ekspert və qərarverici sorğulanıb. Onların təxminən 50%-i yaxın iki ili “turbulent və qeyri-sabit” dövr kimi qiymətləndirib. Hesabatda qeyd olunub ki, Donald Trump dövründə tətbiq edilən genişmiqyaslı tariflər, ABŞ–Çin münasibətlərində gərginlik və proteksionist siyasət çoxşaxəli beynəlxalq əməkdaşlığı zəiflədir. Uzunmüddətli perspektivdə isə ətraf mühit riskləri üstünlük təşkil edir və biomüxtəlifliyin itirilməsi 10 illik baxışda birinci risk olaraq qalır.

Davos 2026 toplantısı “Etimadın yenidən qurulması” mövzusu altında keçiriləcək. Gündəlikdə geoiqtisadi rəqabət, süni intellekt, borc problemləri və qlobal idarəetmə əsas mövzular sırasında yer alır. Forumun icraçı direktoru Børge Brende dialoqun və əməkdaşlığın əhəmiyyətini xüsusi vurğulayıb. Forumun idarəedici direktoru Saadia Zahidi isə bildirib ki, geoiqtisadi qarşıdurma qarşılıqlı bağlı qlobal iqtisadiyyat üçün ciddi təhlükə yaradır, lakin mövcud risklərin heç biri qaçılmaz deyil və düzgün siyasətlə idarə oluna bilər.