Makron: Avropa üçün oyanış vaxtıdır, ortaq borclanma sistemi qurmalıyıq
maliyyə və investisiya xəbər portalı portfel.az xarici mənbələrə istinadən xəbər verir ki, Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Le Monde və bir sıra Avropa qəzetlərinə müsahibəsində Avropa İttifaqının gələcəyi və iqtisadi strategiyası ilə bağlı mühüm mesajlar verib.
Makron Avropanın qlobal rəqabətdə geri qalmaması üçün yaşıl keçid, süni intellekt və kvant texnologiyaları sahəsində ortaq investisiyaların artırılmasını istəyib. O, Birliyin strateji layihələrinin maliyyələşdirilməsi və dolların hegemonluğuna alternativ yaradılması məqsədilə ortaq borclanma mexanizminin formalaşdırılmasını təklif edib.
Brüsseldə rəqabət gündəliyi ilə keçiriləcək Liderlər Zirvəsindən bir neçə gün əvvəl danışan Makron bildirib ki, 9 ildir daha suveren Avropa uğrunda mübarizə aparıb. Onun sözlərinə görə, düşüncə dəyişimi baş verib və bir neçə il əvvəl təsəvvür belə olunmayan addımlar atılıb. O qeyd edib ki, ortaq maliyyələşmə və layihələr vasitəsilə Avropa müdafiə sistemi qurulub, lakin proses nə lazımi sürətdə, nə də lazımi miqyasda irəliləyib.
Makron vurğulayıb ki, Avropa getdikcə daha qeyri-müəyyən dünyada mövcudluğunu qorumağa çalışıb. ABŞ-ın artıq sonsuza qədər qoruyucu güc kimi qəbul edilmədiyini, Rusiyanın ucuz enerji mənbəyi kimi səhifəsinin üç ildir bağlandığını, Çinin isə ixrac bazarından sərt rəqibə çevrildiyini deyib.
“Avropa üçün bir oyanış olmalıdır” deyən Makron 450 milyon əhalinin böyük güc potensialına sahib olduğunu bildirib. Lakin Aİ üzvlərinin bu gücü birlikdə düşünmədiyini qeyd edib və bunun tarixi səbəblərlə bağlı olduğunu vurğulayıb.
Makron Avropa ortaq bazarında inteqrasiyanın dərinləşdirilməsini, Hindistanla olduğu kimi yeni ticarət tərəfdaşlıqlarının genişləndirilməsini və asılılıqların azaldılmasını istəyib. Bu kontekstdə ölkəsinin qarşı çıxdığı Avropa İttifaqı ilə MERCOSUR arasında imzalanmış azad ticarət sazişini zəif danışıqlar nəticəsində ortaya çıxmış köhnə razılaşma kimi dəyərləndirib.
O bildirib ki, Avropa sənayesini qorumaq vacibdir. Çin və ABŞ-ın bunu etdiyini xatırladıb və Avropanın hazırda dünyanın ən açıq bazarı olduğunu deyib. Məsələnin proteksionizm yox, ardıcıllıq və ədalətli yanaşma olduğunu vurğulayıb. Avropalı istehsalçılara tətbiq olunan standartların qeyri-Avropalı idxalçılara da şamil olunmalı olduğunu qeyd edib.
Makron subsidiyalı və istehsal olunan məhsullar üçün “Avropa seçimi” prinsipini önə çəkib və Dünya Ticarət Təşkilatı qaydalarına əməl etməyən haqsız rəqiblərə qarşı qoruyucu addımların zəruri olduğunu bildirib.
O, qlobal rəqabətdə geri qalmamaq üçün ortaq investisiyaların təhlükəsizlik və müdafiə, yaşıl texnologiyalar, süni intellekt və kvant sahələrinə yönəlməsinin vacibliyini qeyd edib. Bu investisiyaların maliyyəsinin isə Aİ daxilində yaradılacaq ortaq borclanma sistemi ilə təmin oluna biləcəyini deyib və ən yaxşı layihələri maliyyələşdirəcək genişmiqyaslı Avropa proqramlarına ehtiyac olduğunu vurğulayıb.
Makron bildirib ki, qlobal bazarlar dollara alternativ axtarıb və Avropa eurobondlar vasitəsilə bu tarixi fürsəti dəyərləndirməlidir. Onun sözlərinə görə, hüququn aliliyi və demokratiya investorlar üçün güclü cəlbedici amillərdir, qarşı tərəfdə isə avtoritar Çin və hüquqi prinsiplərdən uzaqlaşan ABŞ dayanıb.
ABŞ Prezidenti Donald Trampın Qrenlandiya və vergi təhdidlərinə qarşı Aİ-nin sərt mövqeyi ilə bağlı suala cavab verən Makron qeyd edib ki, böhran zirvəyə çatdıqdan sonra qorxaq rahatlama hissi yaranıb. O xatırladıb ki, 2025-ci ilin yayında Aİ-ABŞ gömrük razılaşmasından sonra da oxşar vəziyyət müşahidə olunub. Təhdidlər gəlib, Vaşinqton geri addım atıb və məsələ bitmiş kimi qəbul edilib, lakin hər gün dərman və rəqəmsal sahələrdə yeni risklər ortaya çıxıb.