Neft 110-119 dollara yüksəlib

Yaxın Şərqdə enerji obyektlərinə endirilən yeni zərbələrdən sonra qlobal bazarlarda neft və qaz qiymətləri kəskin yüksəlib, investorlar isə uzanan “enerji müharibəsi” risklərini qiymətləndirməyə başlayıb.

Qiymətlərdə sıçrayış

Son məlumatlara görə, Brent markalı neftin qiyməti qısa müddətdə 110-119 dollar/barel aralığına yüksəlib ki, bu da müharibədən əvvəlki səviyyələrlə müqayisədə təxminən 40% artım deməkdir.

ABŞ-ın WTI nefti isə 100 dollara yaxınlaşır.

Avropada isə qaz bazarında daha sərt reaksiya müşahidə olunub: TTF fyuçersləri bir gün ərzində 35%-ə qədər artaraq, müharibədən əvvəlki səviyyəni iki dəfə üstələyib.

Hədəfə alınan obyektlər

Hücumlar regionun ən kritik enerji infrastrukturlarına yönəlib:

• İranın ən böyük qaz yataqlarından biri olan South Pars gas field (Asaluyeh) zərər görüb
• Qətərdə yerləşən və dünya LNG tədarükünün təxminən 20%-ni təmin edən Ras Laffan Industrial City fəaliyyətini dayandırıb
• Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ-də də enerji obyektləri hədəf alınıb

Eyni zamanda Hörmüz boğazı ətrafında tanker hərəkəti ciddi şəkildə məhdudlaşıb.

Bazar niyə bu qədər həssasdır?

Analitiklər bildirirlər ki, bazarın reaksiyası yalnız fiziki zərərdən deyil, risklərin sürətlə genişlənməsi ehtimalından qaynaqlanır.

İran artıq regionda bir sıra enerji obyektlərini “legitim hədəf” elan edib. Bu isə hücumların davam edə biləcəyi siqnalını verir.

Hormuz boğazının faktiki bağlanması və ya ciddi məhdudlaşdırılması isə qlobal enerji bazarına çox böyük təsir göstərir, çünki dünya neft və LNG tədarükünün əhəmiyyətli hissəsi bu marşrutdan keçir.

Ekspertlər xəbərdarlıq edir ki, münaqişə daha geniş coğrafiyaya yayılarsa, neftin qiyməti 150 dollar/barel səviyyəsinə qədər yüksələ bilər.

İlk iqtisadi təsirlər

Artıq bir sıra təsirlər hiss olunur:

• ABŞ-da benzin qiymətləri yenidən 3 dollar/qallon səviyyəsini keçib
• Avropada qaz tədarük xərcləri sürətlə artır
• Enerji idxalından asılı ölkələrdə inflyasiya təzyiqləri güclənir

Fond bazarlarında isə fərqli dinamika müşahidə olunur: enerji və müdafiə şirkətləri yüksəlir, aviaşirkətlər və logistika sektoru isə təzyiq altındadır.

Ekspertlərin fikrincə, bu proses davam edərsə, qlobal iqtisadiyyat yeni enerji şoku və inflyasiya dalğası ilə üzləşə bilər.