Neft son 2 ilin ən pis dövrünü yaşayır
Neft qiymətləri iki ildən uzun müddətin ən uzun eniş seriyasına doğru irəliləyir
Neft bazarlarında satış dalğası dərinləşir. Artan təklif, zəif tələbat proqnozları və geosiyasi gözləntilərdəki dəyişikliklər Brent və WTI qiymətlərini aşağı çəkərək 2023-dən bəri ən uzun aylıq eniş seriyasına səbəb olub. Noyabr ayı dördüncü ardıcıl ucuzlaşma ilə yekunlaşmağa hazırlaşır.
Brent markalı neft hazırda 63 dollar həddinin bir qədər altında alınıb-satılır və son bir ayda 2%-dən çox, illik müqayisədə isə 13%-dən artıq ucuzlaşıb. WTI isə 50 dollar civarında qərarlaşıb və bir aylıq dördüncü itkiyə doğru gedir. ABŞ neftinin qiyməti ilin əvvəlindən bu yana artıq 18% geriləyib.
Bazarda volatillik əvvəlki aylarla müqayisədə azalsa da, investor sentimenti nəzərəçarpacaq dərəcədə mənfi olaraq qalır.
Qiymətlərə təzyiq göstərən iki əsas faktor ön plana çıxır:
- Təklifin artması: OPEC+ ölkələri 2025 boyunca dayandırılmış hasilatı tədricən bərpa edir. Bununla yanaşı, ABŞ və digər qeyri-OPEC istehsalçıları hasilatı yüksəldərək növbəti il üçün artıq təklif risklərini gücləndirir.
- Tələbatın zəifləməsi: Qlobal istehsalat göstəricilərindəki durğunluq və ticarət gərginlikləri enerji tələbinin artım tempini aşağı salıb. Güclənən dollar da bir çox ölkələr üçün nefti bahalaşdıraraq əlavə təzyiq yaradır.
Bazarların gözü OPEC+ toplantısında
Bu həftəsonu keçiriləcək OPEC+ görüşü qiymətlər üçün əsas katalizator sayılır. Gözləntilərə görə alyans hasilat siyasətini gələn ilin ilk rübü üçün dəyişməz saxlayacaq. Bu, ilin əvvəlində istehsalını artıran səkkiz əsas ölkənin artıq qeyri-rəsmi şəkildə fasilə qərarını dəstəkləməsi ilə uzlaşır.
Bazarda ən mühüm müzakirə isə alyansın real dayanıqlı hasilat gücünün nə qədər olmasıdır. Hər hansı ehtimal olunan daha dərin kəsinti qərarı qısa müddətli qiymət bərpası yarada bilər. Əks halda, əlavə təklif siqnalı eniş trendini uzada bilər.
Qiymətlərin son həftələrdə düşməsini artıran faktorlardan biri də Ukrayna münaqişəsi ətrafında diplomatik aktivliyin güclənməsidir. Vaşinqtonun sülh təşəbbüsləri və Moskvanın danışıqlara dair yumşaq siqnalları gələcəkdə Rusiya ixrac axınlarının qismən normallaşa biləcəyi ehtimalını gündəmə gətirib.
Hərçənd, analitiklər sanksiyalar və infrastruktur zədələrinin yaxın perspektivdə bu axınları artırmağı çətinləşdirdiyini bildirir. Bununla belə, gələcək potensial təklifin artması riski bazardan risk primiyalarının çıxmasına səbəb olub.
Bazar üçün nəticələr
Neftin ucuzlaşması qlobal inflyasiya təzyiqini yumşaltsa da, xüsusilə ABŞ şist hasilatı kimi yüksək xərc layihələrində investisiya iştahını zəiflədir. Eyni zamanda, neft emalı müəssisələri və daşımacılıq sektoru ucuz xammal fonunda qazanclı mövqelərini gücləndirir.
Enerji idxalından asılı inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün isə bu geriləmə büdcə və cari əməliyyat balansına müsbət təsir göstərə bilər.
Nəticə olaraq, neft bazarında trend geopolitik gərginliklərdən çox klassik dövriyyə – yəni artıq təklif və zəif tələbat – istiqamətinə çevrilib. Gözlər indi OPEC+-ın verəcəyi qərardadır: alyans qiymətləri qorumağa çalışacaq, yoxsa bazardakı yumşaqlığa imkan verəcək – yaxın dövrün əsas istiqaməti bu qərardan asılı olacaq.