OECD ABŞ şirkətlərini qlobal minimum verginin əsas hissələrindən azad edib

OECD 5 yanvar tarixində razılaşmanı yekunlaşdıraraq ABŞ-da yerləşən transmilli şirkətləri “Pillar Two” kimi tanınan qlobal minimum vergi mexanizminin əsas maddələrindən azad edib. Bu dəyişiklik ABŞ şirkətlərini digər ölkələrin xarici mənfəətlərə tətbiq edə biləcəyi 15 faizlik minimum vergidən qoruyur.

Razılaşmanın əsasında 2021-ci ildə təxminən 150 ölkənin qəbul etdiyi qlobal vergi sazişinin yenilənməsi dayanır. Həmin saziş transmilli şirkətlərin mənfəəti aşağı vergi dərəcəli ölkələrə köçürməsinin qarşısını almağı hədəfləyirdi. ABŞ üçün istisna Prezident Tramp administrasiyasının və maliyyə naziri Scott Bessentin G7 ölkələri və OECD/G20 çərçivəsində apardığı danışıqlar nəticəsində əldə olunub.

Yeni qaydalara əsasən ABŞ transmilli şirkətləri yalnız ABŞ daxili qlobal minimum vergi mexanizmlərinə, o cümlədən 2017-ci il Vergi İslahatı və İş yerləri Aktından irəli gələn qaydalara tabe qalacaq. Xarici ölkələr isə ABŞ şirkətlərinin törəmə qurumlarına əlavə “top-up” vergisi tətbiq edə bilməyəcək və başqa yurisdiksiyalarda az vergiyə cəlb olunmuş mənfəəti geri almaq imkanını itirəcək.

ABŞ rəsmiləri bu qərarı suverenliyin qorunması və Amerika şirkətlərinin “ekstraterritorial” vergi təzyiqindən müdafiəsi kimi qiymətləndirir, eyni zamanda tədqiqat-inkişaf (R&D) kimi təşviqlərin saxlanıldığını vurğulayırlar. Tənqidçilər və vergi şəffaflığı ilə məşğul olan qurumlar isə hesab edir ki, bu istisna qlobal səviyyədə mənfəət köçürülməsinə qarşı mübarizəni zəiflədir.