Yüksək borc yükü inkişaf etməkdə olan ölkələrdə 50 ilin ən böyük maliyyə boşluğunu yaradıb

Dünya Bankı bildirib ki, 2022-2024-cü illər arasında inkişaf etməkdə olan ölkələr son 50 ildən çox müddətdə ən böyük borc xidməti boşluğu ilə üzləşib. Bu dövrdə borc ödənişləri yeni maliyyələşməni 741 milyard dollar geri qoyub. Bu fərq faizlərin artması və yeni kapitala çıxışın məhdudlaşması fonunda aşağı və orta gəlirli ölkələrdə maliyyə təzyiqinin dərinləşdiyini göstərir. Bir çox ölkələr sağlamlıq, təhsil və inkişaf xərclərini borc ödənişləri ilə balanslaşdırmaqda çətinlik çəkir.

Hesabatda deyilir ki, bir çox inkişaf etməkdə olan ölkələr artıq aldıqlarından daha çox borc xidməti ödəyir. Bu vəziyyət 1970-ci illərdən bəri müşahidə olunmayıb. Ən yoxsul ölkələrdə vəziyyət daha çətindir. Təkcə faiz ödənişləri 2023-cü ildə 406 milyard dollara yüksəlib.

Pandemiyadan sonra qlobal maliyyə şəraiti sərtləşib. Özəl kreditorlar geri çəkilib, faizlər artıb. Bu səbəbdən Dünya Bankı kimi çoxşaxəli qurumlar bir çox ölkələr üçün son sığınacağa çevrilib, aldıqlarından daha çox vəsait ayırıb.

Dünya Bankının rəsmiləri ölkələri borclarını restrukturizasiya etməyə və fiskal idarəetməni gücləndirməyə çağırır. Dünya Bankının baş iqtisadçısı Indermit Gill bildirib ki, bu qurum yoxsul ölkələr üçün borc ödənişləri ilə inkişaf prioritetlərini balanslaşdırmaqda son ümidə çevrilib.

Ekspertlər xəbərdarlıq edir ki, beynəlxalq maliyyə sistemində ciddi islahatlar aparılmasa, bir çox inkişaf etməkdə olan ölkələr borc ödəmək və ya əhalinin ehtiyaclarını qarşılamaq arasında seçim etməli ola bilər. Bu, yoxsulluğun azaldılması və dayanıqlı inkişaf sahəsində illərlə əldə edilən irəliləyişi təhlükə altına sala bilər.