Norveç dünyanın ilk gəmi tunelini inşa edəcək
Norveç dünyanın ilk tammiqyaslı gəmi tuneli olan Stad Gəmi Tuneli layihəsini yenidən təsdiqləyib. Tikinti işlərinin 2027-ci ilin əvvəlində başlanması planlaşdırılır. Layihənin dəyəri təxminən 8,6 milyard Norveç kronu (805 milyon dollar) olacaq. Tunel Norveçin qərb sahilindəki Stadlandet yarımadasını yararaq iki fyordu birləşdirəcək. Onun ümumi uzunluğu 2,2 kilometrə çatacaq.
Stad Gəmi Tuneli ağır dəniz şəraitinə həll yolu təqdim edəcək. Stadhavet dənizi dünyanın ən sərt dəniz bölgələrindən biri hesab olunur. Bu ərazidə ildə təxminən 100 gün güclü fırtınalar baş verir və dalğaların hündürlüyü 30 metrə qədər yüksələ bilir. Buna görə balıqçı qayıqları, yük gəmiləri və sərnişin bərələri tez-tez hava şəraitinin yaxşılaşmasını gözləməli olur. Bu isə dəniz ticarətində gecikmələrə, həmçinin avtomobil və dəmir yolu daşımaları üzərində yükün artmasına səbəb olur.
Tunelin ölçüləri iri gəmi növlərinin keçidinə imkan verəcək şəkildə layihələndirilib. 1,7 kilometr uzunluğundakı qaya keçidi və giriş konstruksiyaları ilə birlikdə tunelin uzunluğu 2,2 kilometrə çatacaq. Tunelin hündürlüyü 50 metr, eni 36 metr olacaq. Dəniz səviyyəsindən tavana qədər məsafə isə 33 metr təşkil edəcək. Bunun sayəsində 12 metrə qədər su oturumuna və 16 metrə qədər enə malik gəmilər, bərələr və kruiz gəmiləri təhlükəsiz şəkildə keçə biləcək.
Layihə Norveç Parlamenti tərəfindən 2021-ci ildə təsdiqlənib, lakin tikinti xərclərinin artması səbəbindən 2025-ci ilin sonunda dayandırılıb. Büdcə yeniləmələrindən sonra layihə yenidən gündəmə gətirilib. Podratçının seçilməsindən sonra tikintinin 2027-ci ildə başlanması hədəflənir. İşlərin tamamlanmasının təxminən beş il çəkəcəyi gözlənilir.
Norveç hökuməti tunelin balıqçılıq və qızılbalıq yetişdirilməsi sektorlarına mühüm töhfə verəcəyini bildirir. Layihə yük daşımalarını avtomobil və dəmir yolundan yenidən dənizə yönəltməyi nəzərdə tutur. Tunelin regional turizmi canlandırması, yanacaq sərfiyyatı və karbon emissiyalarını 60 faiz azaltması hədəflənir. Bundan başqa, tunel sayəsində Avropaya ixrac edilən təzə qızılbalığın pis hava şəraitinə görə yaşadığı çatdırılma gecikmələri aradan qalxacaq. Beləliklə, Norveçin dəniz ticarətindəki mühüm darboğazlar aradan qaldırılmış olacaq.