AB qaz anbarlarında doluluq 5 ilin minimumuna düşüb

Avropa Birliyində təbii qaz anbarlarının doluluq səviyyəsi avqustun ortası etibarilə 60,8 faizə geriləyərək son 5 ilin ən aşağı səviyyəsinə çatıb. Gas Infrastructure Europe məlumatlarına görə, anbarlardakı doluluq səviyyəsi 2022-ci ildə 75,6 faiz, 2023-cü ildə 90 faiz, 2024-cü ildə 89 faiz, ötən il isə 73,6 faiz olub.

AB Rusiya-Ukrayna müharibəsindən sonra yaranan enerji böhranına qarşı təbii qaz anbarlarının 1 noyabradək 90 faiz doldurulmasını məcburi etmişdi. Lakin ötən il qəbul edilən tənzimləmələrlə 90 faizlik hədəfin 1 oktyabr ilə 1 dekabr arasında yerinə yetirilməsinə və bəzi hallarda anbarların 80 faiz səviyyəsində doldurulmasına icazə verilib.

Avropa Birliyi Enerji Tənzimləyiciləri Əməkdaşlıq Agentliyi (ACER) təbii qaz anbarlarının 90 faiz doluluq hədəfinə çata bilməsi üçün mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) idxalının 2025 səviyyələri ilə müqayisədə təxminən 13 faiz artırılmalı olduğunu bildirib. Mövcud idxal səviyyələrində anbarların yalnız 80 faiz doluluq göstəricisinə çata biləcəyi təxmin edilir. Yaxın Şərqdəki münaqişələrin qaz qiymətlərini artırdığı, bunun isə anbarlara qaz vurulmasının iqtisadi cəlbediciliyini azaltdığı qeyd edilib.

Hörmüz boğazı xüsusilə Qətərin LNG ixracı baxımından kritik dəniz yolu kimi önə çıxır. ABŞ-İsrail ilə İran arasındakı müharibə zamanı boğazda gəmi hərəkətində yaranan fasilələr Qətər LNG-sinin qlobal bazarlara daşınmasına təsir edib və Avropanın spot LNG bazarındakı rəqabət şərtlərini dəyişib. ACER LNG bazarında Avropa ilə Asiya arasındakı rəqabətin və Yaxın Şərqdəki proseslərin Avropa qaz qiymətləri üzərində mühüm təsirləri olduğunu vurğulayıb.

Dutch TTF-də sentyabr fyuçersli təbii qaz müqavilələri 17 avqustda meqavat-saat üçün 62,11 avro səviyyəsində alınıb-satılıb. Ötən ilin eyni dövründəki 30,54 avro ilə müqayisədə qiymətlər 103 faiz artıb. Beləliklə, Avropada təbii qaz qiymətləri illik əsasda iki dəfədən çox yüksəlib.

Rystad Energy-nin Qaz və LNG Bazarları üzrə baş analitiki Ole Dramdal AB-nin təbii qaz anbarlarının 1 noyabr etibarilə baza ssenarisinə görə 75 faiz doluluq səviyyəsinə çatacağını proqnozlaşdırıb. Anbar səviyyəsini 80 faizə yüksəltmək üçün təxminən 5,2 milyard kubmetr əlavə qaza ehtiyac olacağını bildirən Dramdal bunun 174 min kubmetr tutumlu gəmilərlə təxminən 50 LNG yükünə bərabər olduğunu qeyd edib. 90 faiz doluluğa çatmaq üçün isə təxminən 15,6 milyard kubmetr və ya 150 əlavə LNG yükünün lazım gələcəyini deyib.

Dramdal Hörmüz boğazı ətrafındakı fasilələrin və Asiyalı alıcıların rəqabətinin Avropanın anbarlarını doldurma imkanlarına ciddi təsir etdiyini bildirib. Yaponiya, Cənubi Koreya, Hindistan, Banqladeş və Tayvan kimi yüksək mükafat ödəyən ölkələrin LNG uğrunda rəqabəti davam etdirdiyini, bunun Avropanın istifadə edə biləcəyi LNG həcmini azaltdığını qeyd edib. Bu vəziyyət Avropa qaz anbarlarının yenidən doldurulmasını çətinləşdirir və fyuçers qiymət əyrisində nəzərəçarpan backwardation, yəni yaxın müddətli qiymətlərin daha yüksək olması halının yaranmasına səbəb olur.