BVF: Hörmüz boğazının bağlanması enerji təhlükəsizliyini təhdid edir

Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) Yaxın Şərqdə davam edən münaqişələr fonunda qlobal enerji təhlükəsizliyi riskləri barədə xəbərdarlıq edib. Bu münaqişələr Hörmüz boğazını faktiki olaraq bağlayıb və dünya neft tədarükünün təxminən beşdə birini kəsib. Bu pozuntu 1973-cü il neft böhranı və Körfəz müharibəsi zamanı müşahidə olunanlardan daha böyük tədarük çatışmazlığı yaradıb.

Regional istehsalçıların tədarükləri boru kəmərləri və alternativ limanlar vasitəsilə yönləndirmək səyləri Hörmüz boğazından keçən itirilmiş həcmi yalnız qismən kompensasiya edib. Neft qiymətləri bir barel üçün $90 ilə $100 arasında sabitləşsə də, bu rahatlama kövrək olaraq qalır. BVF əlavə iqtisadi ziyanın qarşısını almaq üçün tədarükün sürətlə bərpasına və sərbəst naviqasiyanın bərpa edilməsinə təcili ehtiyac olduğunu vurğulayıb.

BVF bildirib ki, qiymət artımının hazırkı məhdudlaşdırılması daha aşağı tələb, artırılmış hasilat və neft ehtiyatlarından istifadə hesabına mümkün olub. Lakin bu qoruyucu imkanların mövcudluğu azalır. Normal naviqasiyanın nə vaxt bərpa olunacağı, daşıma, sığorta və bazar etimadının nə zaman əvvəlki vəziyyətə qayıdacağı ilə bağlı qeyri-müəyyənlik riski artırır.

Sənaye hesablamalarına görə, boğaz tam açıldıqdan sonra neft axınlarının əhəmiyyətli səviyyələrə qayıtması iki-üç ay çəkə bilər. Bəzi bölgələrdə məhdud maliyyələşmə səbəbindən quyuların fəaliyyətsiz qalacağı təqdirdə uzunmüddətli hasilat itkiləri ilə bağlı narahatlıq da var.

BVF qeyd edib ki, enerji bazarları ilkin şoku indiyədək mənimsəsə də, ehtiyatların azalması və bazar şərtlərinin dəyişməsi səbəbindən manevr imkanları daralır. Ehtiyatlar yenidən doldurulmasa, qlobal iqtisadiyyat gələcək şoklara qarşı daha həssas olacaq.