İrana zərbələrin endirilməsi nefti 20 dollar bahalaşdıra bilər

portfel.az xəbər verir ki, ABŞ və İsrail şənbə günü səhər saatlarında İrana qarşı genişmiqyaslı hərbi zərbələr həyata keçirib. Hücumlar nüvə obyektlərini, raket anbarlarını və rəhbərlik komplekslərini hədəf alıb və rəsmi Vaşinqtonun açıqlamasına görə, məqsəd rejimdən qaynaqlanan təhdidləri neytrallaşdırmaq olub.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp əməliyyatları “genişmiqyaslı və davam edən” kimi xarakterizə edib və onların İranın nüvə imkanlarını sıradan çıxarmağa, eləcə də hərbi proksi qüvvələrini zəiflətməyə yönəldiyini bildirib. Məlumatlara görə, zərbələr nəticəsində ciddi dağıntılar qeydə alınıb, o cümlədən Ali lider Ayətullah Əli Xameneinin iqamətgahı yaxınlığında obyektlərin vurulduğu ehtimal olunur.

Neft bazarının reaksiyası

Zərbələrdən dərhal sonra Brent markalı xam neft fyuçersləri təxminən 3% bahalaşaraq cümə günü bağlanışda 72 dollar ətrafında olduğu halda 72,80 dolları ötüb. ABŞ-ın West Texas Intermediate (WTI) markalı nefti isə 67 dollar səviyyəsindən yuxarı qalxıb.

Qlobal neft tədarükünün təxminən 20%-nin keçdiyi əsas boğaz nöqtəsi olan Hörmüz boğazı vasitəsilə daşımalar bəzi ticarət şirkətləri tərəfindən dayandırılıb. Bu addım İranın cavab olaraq raket və pilotsuz uçuş aparatları ilə hücumlar həyata keçirməsi fonunda təchizatla bağlı narahatlıqları daha da artırıb.

Qiymət sıçrayışı riskləri

Analitiklər xəbərdarlıq edirlər ki, həftəsonu ərzində eskalasiya səngiməzsə, bazarlar yenidən açılarkən neftin qiyməti bir barel üzrə əlavə 10–20 dollar arta bilər. İranın Körfəz regionunda gəmiçiliyi pozması və ya enerji infrastrukturunu hədəfə alması halında qiymətlərin 80–100 dollar aralığına yüksəlməsi mümkündür.

Münaqişənin daha geniş miqyas alması isə qiymət artımını daha da sürətləndirə bilər. Tarixdə Yaxın Şərqdə gərginlik fonunda neftin bir gün ərzində 4–5% bahalaşdığı hallar qeydə alınıb. OPEC+ bazar günü keçiriləcək iclasında hasilatı müəyyən qədər artıra bilər, lakin analitiklər hesab edirlər ki, qiymətlərdə əsas hərəkətverici amil geosiyasi risk mükafatı olacaq.

Neftin bahalaşması qlobal inflyasiyaya 0,6–0,7 faiz bəndi əlavə edə bilər ki, bu da mərkəzi bankların faiz endirimlərini ləngidə və istehlak xərclərini artıra bilər.