QatarEnergy İranın PUA hücumlarından sonra LNG istehsalını dayandırıb

Avropada təbii qaz üzrə etalon qiymətlər kəskin bahalaşıb. 3 mart 2026-cı il tarixində Niderlandın TTF fyuçersləri 45-50% artaraq 54 avro/MWh səviyyəsinədək yüksəlib. Buna səbəb isə QatarEnergy şirkətinin İranın PUA hücumlarından sonra Ras Laffan kompleksində LNG istehsalını dayandırması olub.

Nə baş verib

QatarEnergy İran-ABŞ-İsrail münaqişəsinin eskalasiyası fonunda dünyanın ən böyük LNG ixrac kompleksi olan Ras Laffan-da (qlobal təchizatın təxminən 20%-i) və Mesaieed obyektində istehsalı müvəqqəti dayandırıb.

Hörmüz boğazı vasitəsilə tanker hərəkəti dayanıb və bu, istehsal bərpa olunsa belə, daşımaların gecikməsinə səbəb olur. Qətərin bəzi müqavilələr üzrə fors-major elan edə biləcəyi bildirilir.

Böyük Britaniyada NBP qaz qiymətləri də təxminən 44% artaraq 122 pens/therm səviyyəsinə yüksəlib. Asiyada JKM LNG etalon qiyməti isə 15 dollar/MMBtu olub.

Avropada təchizat sıxıntısı qorxuları

Avropa birbaşa Qətərdən LNG idxalının cəmi təxminən 7%-ni həyata keçirsə də, qlobal bazarda rəqabət güclənir. Asiya ölkələri yay mövsümü üçün ehtiyat toplamaq məqsədilə ABŞ və Avstraliya yüklərinə daha yüksək qiymət təklif edir.

Mülayim qışdan sonra qaz ehtiyatları aşağı səviyyədədir. ING bankının qiymətləndirməsinə görə, fasilə uzanarsa, TTF qiymətləri 80-100 avro/MWh (28–35 dollar/MMBtu) aralığınadək yüksələ bilər ki, bu da 2022-ci il pik səviyyələrini xatırladır.

Eyni zamanda Səudiyyə Ərəbistanında neft emalı zavodunun dayanması neft bazarına əlavə təzyiq yaradır. Goldman Sachs hesab edir ki, Hörmüz boğazı bir ay bağlı qalarsa, enerji qiymətləri ikiqat arta bilər.

Bazar təsiri

TTF qaz qiymətləri 45% artaraq 46 avro/MWh olub. Böyük Britaniyada NBP qazı 44% bahalaşaraq 122 pens/therm səviyyəsinə çatıb. Brent markalı neft təxminən 8% artaraq 78-82 dollar/barel aralığına yüksəlib. Elektrik enerjisi qiymətləri isə 20-30% artıb.

Fond bazarlarında indekslər geriləyib. Enerji şirkətləri bahalaşsa da, sənaye sektoru səhmləri təzyiq altında qalıb. Treyderlər fasilənin müddətini əsas faktor kimi qiymətləndirirlər: qısa dayanma qiymətləri 50 avro/MWh səviyyəsində sabitləşdirə bilər, uzunmüddətli fasilə isə daha dərin böhrana səbəb ola bilər.

İnvestorlar üçün perspektiv

Mənfi ssenaridə ABŞ-nin sürətli diplomatik müdaxiləsi və ya münaqişənin qısa müddətdə səngiməsi LNG axınlarının bərpasına şərait yarada və ABŞ LNG ixracının Avropaya yönəlməsi ilə bazarı sabitləşdirə bilər.

Müsbət (yüksəliş) ssenarisində isə münaqişənin uzanması enerji rasionlaşdırılması, subsidiyaların artması və hətta resessiya riskini gündəmə gətirə bilər. Bu halda enerji istehsalçıları və hedcinq alətləri ön plana çıxa bilər.

Analitiklər Qətərdə istehsalın bərpa qrafikini, Hörmüz boğazında gəmiçiliyin yenidən başlamasını və Avropa İttifaqında qaz anbarlarına vurulan ehtiyat həcmlərini əsas göstəricilər kimi izləməyi tövsiyə edirlər.