Azərbaycan qazı Türkiyə üzərindən Suriyaya ixrac olunur

Azərbaycan Türkiyə ərazisindən keçən və bərpa olunmuş yeni boru kəməri vasitəsilə Suriyaya təbii qaz ixracına rəsmi olaraq başlayıb. Bu addım regionun enerji xəritəsində tarixi dəyişiklik kimi qiymətləndirilir. İlk tədarüklər 2025-ci ilin avqustunda həyata keçirilib. Kəmər Türkiyənin cənubundakı Kilisdən keçərək Hələb yaxınlığında Suriyaya daxil olur və regional enerji inteqrasiyası ilə münaqişədən sonrakı bərpa prosesi üçün mühüm mərhələ sayılır.

Boru kəmərinin açılış mərasimi 2 avqust 2025-ci ildə Kilisdə keçirilib. Tədbirdə Azərbaycan, Türkiyə və Suriyanın enerji nazirləri, eləcə də Qətərin nümayəndələri iştirak edib. Layihə Qətərin maliyyə dəstəyi ilə reallaşıb. Gündəlik ötürmə gücü 6 milyon kubmetrədək nəzərdə tutulur. İlkin mərhələdə illik ixrac həcmi 1,2 milyard kubmetr təşkil edir. Gələcəkdə bu göstəricinin 2 milyard kubmetrə çatdırılması planlaşdırılır. Qaz Azərbaycanın “Şahdəniz” yatağından tədarük olunur və Hələb ilə Homs şəhərlərindəki elektrik stansiyalarının fəaliyyətinə yönəldilir. Bu, Suriyada gündəlik elektrik istehsalını 1 200 meqavatadək artırır və müharibədən zərər çəkmiş bölgələrdə elektrik təchizatını bir neçə saat uzadır.

Yeni enerji dəhlizi Azərbaycanın ixrac marşrutlarını şaxələndirir və Yaxın Şərqdə diplomatik, iqtisadi mövqelərini gücləndirir. Layihə Suriyanın uzun illər davam edən vətəndaş müharibəsindən sonra enerji infrastrukturunun bərpasına ciddi töhfə kimi dəyərləndirilir. Azərbaycan üçün isə bu, Avropa və Cənubi Qafqazdan kənara çıxaraq yeni bazarlara strateji genişlənmə deməkdir və ölkənin regionda əsas enerji təchizatçılarından biri kimi rolunu möhkəmləndirir.

Rəsmi məlumatlara görə 2025-ci ilin yanvar-oktyabr aylarında Azərbaycan Suriyaya 153,157 milyon kubmetr təbii qaz ixrac edib. Bu ixracın dəyəri 52,501 milyon ABŞ dolları təşkil edib. Layihənin Suriyada elektrik istehsal gücünü artıracağı və ümumi iqtisadi bərpaya dəstək verəcəyi gözlənilir. Ümumilikdə isə 2025-ci ilin ilk on ayında Azərbaycanın qaz ixracı 20,649 milyard kubmetrə çatıb və dəyər baxımından 7,418 milyard dollar təşkil edib. Bu rəqəmlər ixrac istiqamətlərinin genişləndirildiyini və Yaxın Şərqə doğru strateji yönümün gücləndiyini göstərir.

Boru kəməri Azərbaycan, Türkiyə, Suriya və Qətər arasında sıx əməkdaşlığın nəticəsidir. Layihə təkcə enerji təchizatı deyil, eyni zamanda sabitliyin möhkəmləndirilməsi və iqtisadi inkişaf üçün vasitə kimi təqdim olunur. Layihə tam gücü ilə işlədikcə enerji təhlükəsizliyinin artırılmasında, bərpa prosesinin sürətlənməsində və iştirakçı ölkələr arasında siyasi əlaqələrin dərinləşməsində mühüm rol oynayacaq.

Bu hadisə həm Azərbaycan, həm də Suriya üçün əlamətdar mərhələdir və enerji diplomatiyasının regional sabitlik və iqtisadi artımın formalaşmasında artan rolunu açıq şəkildə nümayiş etdirir.