Azərbaycan və Türkiyə 33 milyard kubmetrlik uzunmüddətli qaz sazişi imzalayıb

Azərbaycan və Türkiyə ümumilikdə 33 milyard kubmetr təbii qazı əhatə edən yeni uzunmüddətli təchizat sazişi imzalayıb. Bunu Türkiyənin energetika və təbii sərvətlər naziri Alparslan Bayraktar açıqlayıb. Razılaşma Ankara-Bakı enerji əməkdaşlığını daha da dərinləşdirir və Türkiyənin 2040-cı illərə qədər qaz tədarükünü şaxələndirmə strategiyasını önə çıxarır.

Sazişə əsasən Xəzər dənizində yerləşən Abşeron yatağından Türkiyəyə 15 il ərzində ildə 2.25 milyard kubmetr qaz tədarük ediləcək. Ümumi həcm 33 milyard kubmetr təşkil edir. Müqavilə 2029-cu ildə qüvvəyə minəcək və 2040-cı illərə qədər etibarlı olacaq. Qaz mövcud Bakı-Tbilisi-Ərzurum kəməri ilə nəql olunacaq, yeni ixrac marşrutuna ehtiyac yaranmır.

Nazir Bayraktar razılaşmanı Türkiyənin enerji təhlükəsizliyini gücləndirməyə və daxili qiymətləri rəqabətqabiliyyətli saxlamağa yönəlmiş uzunmüddətli, şaxələndirilmiş müqavilələr paketinin tərkib hissəsi kimi qiymətləndirib. Azərbaycan artıq Türkiyənin əsas qaz tədarükçülərindən biridir. 2024-cü ildə Azərbaycandan Türkiyəyə ixrac təxminən 11.48 milyard kubmetrə çatıb ki, bu da əvvəlki illə müqayisədə təxminən 12% artım deməkdir.

Azərbaycan üçün yeni saziş regionda əsas qaz ixracatçısı mövqeyini möhkəmləndirir. Bakı satışları yalnız Türkiyəyə deyil, Avropa bazarlarına da genişləndirməyi hədəfləyir. Bu məqsəddə Cənub Qaz Dəhlizi əsas rol oynayır. Abşeron kimi yataqlardan hasilat həm Türkiyəyə, həm Aİ-yə, həm də qonşu ölkələrə tədarük balansını saxlamaq üçün kritikdir.

Razılaşma Türkiyənin regional qaz mərkəzi rolunu da gücləndirir. Xəzər qazı Türkiyədə qəbul edilə, daxili tələbatı ödəyə və mövcud interkonnektorlar vasitəsilə Cənub-Şərqi Avropaya yönləndirilə bilər. Eyni zamanda Cənub Qaz Dəhlizinin ötürücülük gücünün artırılması ilə bağlı müzakirələr fonunda Ankara uzunmüddətli alımlarla yeni infrastruktur sərmayələrini əsaslandırmağa hazır olduğunu göstərir.