Geosiyasi risklərin artması fonunda neft qiymətləri kəskin yüksəlib

Bu həftə neft qiymətləri geosiyasi risklərin artması səbəbilə yüksəlib. Venesuelada gərginliyin artması və Rusiyanın enerji sektorunda davam edən pozuntular qlobal neft etalonlarını yuxarı çəkib. ABŞ Prezidenti Donald Trampın sanksiya altında olan Venesuela neft tankerlərinin blokadası ilə bağlı göstərişi bazarlarda ciddi narahatlıq yaradıb və tədarükün sabitliyi ilə bağlı riskləri artırıb.

ABŞ-ın blokadası Venesuelanın neft ixrac imkanlarını kəskin məhdudlaşdırıb. Son vaxtlar tankerlərin müsadirəsi və gəmiçilik şirkətlərinə qarşı yeni sanksiyalar tətbiq edilib. Nəticədə ölkənin xam neft hasilatı son yeddi ayın ən aşağı səviyyəsinə düşüb. ABŞ hakimiyyətinin daha çox tankeri saxlaması fonunda əlavə azalmalar gözlənilir. Venesuelanın qlobal təchizatdakı payı nisbətən kiçik olsa da, hərbi eskalasiya və ya ABŞ müdaxiləsinin dərinləşməsi ağır neft axınlarını poza bilər. Bu isə emal sənayesi üçün kritik riskdir.

Rusiyanın neft ixracı da artan təzyiq altındadır. Ukraynanın dron hücumları Rusiya neft emalı zavodlarını və boru kəmərlərini hədəfə alıb. Mərkəzi Avropa üçün vacib olan Drujba boru kəməri bu il bir neçə dəfə hücuma məruz qalıb. Marşrutların dəyişdirilməsinə baxmayaraq, 2025-ci ildə Rusiyanın neft gəlirləri sanksiyalar, qiymət enişləri və alıcıların tələb etdiyi endirimlər səbəbilə təxminən 50% azalıb. Bu maliyyə sıxıntısı Moskvanın müharibəni maliyyələşdirmə imkanlarını zəiflədir və bazarlarda əlavə narahatlıq yaradır.

Qiymət artımı əsasən fundamental göstəricilərdən yox, geosiyasi risk mükafatından qaynaqlanır. Treyderlər mümkün tədarük şoklarına qarşı mövqe tutur. Neft qiymətləri son bir həftədə 2%-dən çox artıb. Analitiklər isə ehtiyatlıdır. Onlar bildirir ki, qlobal bazar hələ də kifayət qədər təchiz olunub və geosiyasi böhranların tez həlli son artımı sürətlə geri çevirə bilər. ABŞ-ın Venesuela ilə bağlı addımları və Ukraynanın Rusiyanın enerji infrastrukturuna qarşı hücumları 2026-cı ilə doğru neft bazarları üçün dəyişkən mühit yaradır.

Neft bazarları Venesuela və Rusiya ətrafında baş verənləri yaxından izləyəcək. Hər hansı eskalasiya tədarükü daha da poza və qiymət dəyişkənliyini artıra bilər.