İsrail-ABŞ zərbələri bazarlarda riskləri artırdı

Xarici mənbələrə istinadən portfel.az xəbər verir ki, İsrail və ABŞ-nin İrana endirdiyi zərbələr geosiyasi riskləri kəskin şəkildə artırıb, neft və təhlükəsiz liman aktivlərinin qiymətlərini yüksəldib, qlobal səhm və istiqraz bazarlarında isə volatilliyi gücləndirib.

Münaqişədə nə baş verir

İsrail və ABŞ uzun müddətdir davam edən qarşıdurmanın son eskalasiyası çərçivəsində, Tehran ətrafı da daxil olmaqla, İranın müxtəlif hədəflərinə koordinasiyalı zərbələr endirib.

Hücumlar İranın nüvə proqramı, regiondakı proksi toqquşmalar və ölkə daxilindəki iğtişaşlarla bağlı aylardır artan gərginliyin fonunda baş verib. Vaşinqton öz addımlarını həm nüvə proqramı, həm də insan hüquqları ilə bağlı narahatlıqlarla əsaslandırıb.

Analitiklər xəbərdarlıq edirlər ki, Fars körfəzindən neft ixracının əsas marşrutu olan Hörmüz boğazında gəmiçiliyə hər hansı təhdid bazarlar üçün əsas risk faktorudur. Çünki uzunmüddətli fasilə qlobal təchizata ciddi zərbə vura bilər.

Neft və xammal bazarlarına təsir

Brent və WTI markalı xam neftin qiyməti son bir neçə ayın maksimum səviyyəsinə yüksəlib. Treyderlər mümkün təchizat pozuntularını qiymətlərə daxil etdiyindən, bir barel üzrə təxminən 8–10 dollar həcmində geosiyasi risk formalaşıb.

Banklar və enerji analitikləri bildirirlər ki, İran ixracında və ya Hörmüz boğazında nəqliyyatda ciddi pozuntu baş verərsə, xam neftin qiyməti 100–140 dollar aralığına, hətta daha yuxarı səviyyələrə yüksələ bilər.

Neftin bahalaşması istehlakçılar və biznes üçün əlavə vergi effekti yaradır, nəqliyyat və istehsal xərclərini artırır və qlobal miqyasda inflyasiya ilə bağlı narahatlıqları yenidən gündəmə gətirə bilər.

Qlobal maliyyə bazarlarına təsir

Eskalasiya fonunda qlobal səhm bazarlarında ilkin olaraq satışlar müşahidə olunub. ABŞ və Avropanın əsas indeksləri investorların riskləri azaltması ilə aşağı səviyyədə açılıb. Lakin hərəkətlər qeyri-bərabər olub və gün ərzində kəskin dönüşlərlə müşayiət edilib.

Qızıl və ABŞ dolları kimi təhlükəsiz liman aktivləri möhkəmlənib. Qızıl qiymətləri geosiyasi şoklar və inflyasiya risklərinə qarşı qorunma məqsədilə artan tələbat fonunda rekord səviyyələrə yaxın ticarət olunur.

Dövlət istiqrazları bazarında isə ziddiyyətli tendensiya müşahidə edilir. Enerji qiymətlərinin bahalaşmasının inflyasiyanı artıracağı qorxusu uzunmüddətli gəlirliliklərin yüksəlməsinə səbəb olur. Digər tərəfdən, “təhlükəsizliyə qaçış” dalğaları ABŞ xəzinə istiqrazları və Almaniya Bund-larına tələbi artıraraq gəlirlilikləri müvəqqəti olaraq aşağı çəkə bilir.

Bu vəziyyət investorlar üçün nə deməkdir

Riskli aktivlər, o cümlədən səhmlər, yüksək gəlirli korporativ istiqrazlar və inkişaf etməkdə olan bazarların borc alətləri, eskalasiya və mümkün diplomatik həll ilə bağlı xəbərlərin dəyişkənliyi fonunda yüksək volatillik dövrləri ilə üzləşə bilər.

Enerji ixracatçıları və neft-qaz istehsalçıları yüksək qiymətlərdən faydalana bilər. Eyni zamanda, aviaşirkətlər, daşımalar və bəzi istehsal sahələri kimi enerji tutumlu sektorlar artan yanacaq xərcləri səbəbindən təzyiq altında qala bilər.

Ənənəvi müdafiə xarakterli aktivlər və təhlükəsiz liman mövqeləri (yüksək keyfiyyətli dövlət istiqrazları, ABŞ dolları, qızıl və bəzi müdafiə sektoru səhmləri) münaqişənin genişlənməsi və ya uzanması riskinə qarşı portfellərin sabitləşdirilməsi üçün yenidən diqqət mərkəzinə keçib.

Praktiki mövqelənmə ideyaları

Regionlar və sektorlar üzrə diversifikasiya aparmaq, konkret ssenariyə fokuslanmış iri mövqelər əvəzinə enerji və keyfiyyətli müdafiə sektorlarına müəyyən meyil vermək daha məqsədəuyğun hesab edilir.

Əlavə şoklara qarşı sığorta məqsədilə qızıl, qısamüddətli yüksək keyfiyyətli istiqrazlar və ehtiyat valyutalarda nağd vəsait kimi təhlükəsiz liman aktivlərinə məhdud pay ayırmaq nəzərdən keçirilə bilər.

Aktiv treyderlər üçün neft, müdafiə sənayesi səhmləri və Yaxın Şərqlə bağlı aktivlərdə artan volatillik imkanlar yaratsa da, aşağı istiqamətli risklər də yüksəlib. Buna görə mövqe ölçüsünün düzgün seçilməsi və risklərin idarə olunması alətləri, stop əmrləri və hedcinq strategiyaları xüsusi əhəmiyyət daşıyır.