Qlobal hərbi xərclər 2.89 trilyon dollara çatıb

Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) məlumatına görə 2025-ci ildə Avropa ölkələrinin hərbi xərcləri kəskin artaraq qlobal müdafiə büdcəsinin yüksəlməsində əsas rol oynayıb. Dünyada ümumi hərbi xərclər 2.89 trilyon dollar səviyyəsinə çatıb və bu, ardıcıl 11-ci illik artım olub.

SIPRI hesabatında bildirilir ki, artım “müharibələr, qeyri-müəyyənlik və geosiyasi gərginliklərin yeni mərhələsi” ilə bağlı silahlanma proseslərinin sürətlənməsi nəticəsində baş verib. Qlobal hərbi xərclərin ÜDM-də payı 2.5%-ə yüksələrək 2009-cu ildən bəri ən yüksək səviyyəyə çatıb.

Avropa xərclərdə lider olub

Avropa regionu qlobal artımın əsas sürücüsü olub və xərclər 14% artaraq 864 milyard dollar təşkil edib. Almaniya regionda ən böyük müdafiə xərcləyicisi olaraq qalır. Ölkənin hərbi xərcləri 24% artaraq 114 milyard dollar olub və ÜDM-in 2.3%-nə çataraq NATO hədəfini (2%) ilk dəfə 1990-cı ildən sonra keçib.

İspaniya da hərbi xərclərini kəskin artıraraq 50% artım ilə 40.2 milyard dollar səviyyəsinə çatdırıb və müdafiə yükü ÜDM-in 2%-ni keçib.

ABŞ və Çin dinamikası

Qlobal artım templəri 2025-ci ildə 2.9%-ə qədər yavaşlayıb (2024: 9.7%), əsas səbəb ABŞ hərbi xərclərinin 7.5% azalması olub. Buna baxmayaraq, ABŞ 954 milyard dollar ilə dünyanın ən böyük müdafiə xərcləyicisi olaraq qalır.

Çin isə xərclərini 7.4% artıraraq 336 milyard dollar səviyyəsinə yüksəldib.

Asiya-Sakit okean regionunda güclü artım

Asiya və Okeaniya regionunda hərbi xərclər 8.1% artaraq 681 milyard dollar olub. Yaponiya, Avstraliya və Filippin kimi ABŞ müttəfiqləri müdafiə büdcələrini artıraraq regional gərginliklərə və ABŞ dəstəyi ilə bağlı qeyri-müəyyənliyə cavab veriblər.

Tayvanın hərbi xərcləri 14% artaraq 18.2 milyard dollar olub. Yaponiya isə xərclərini 9.7% artıraraq 62.2 milyard dollar səviyyəsinə çatdırıb və ÜDM-də payı 1.4% olub. Bu, 1958-ci ildən bəri ən yüksək göstəricidir.

Müdafiə sektorunda səhmlər yüksəlib

Artan hərbi xərclər müdafiə sənayesində səhmlərin güclü yüksəlişinə səbəb olub. Cənubi Koreyanın Hanwha Aerospace şirkətinin səhmləri 193%, Hyundai Rotem 278%, LIG Nex1 isə 91% artıb.

Yaponiyada Mitsubishi Heavy Industries 72.7%, Kawasaki Heavy Industries 42.6%, IHI Corp isə 107.1% yüksəlib.

Avropada isə Almaniyanın Rheinmetall şirkəti 154%, ThyssenKrupp 215%, Böyük Britaniyanın BAE Systems isə 49.2% artım göstərib.

SIPRI qeyd edir ki, Avropa İttifaqı 2030-cu ilə qədər regional təhlükəsizliyi gücləndirmək üçün 800 milyard avroa qədər vəsait səfərbər etməyi planlaşdırır.